ESP TOYOTA AURIS 2018 Instrukcja obsługi (in Polish)
Page 1 of 664
Tego fragmentu nie mo˝na pominàç1
Dla
bezpieczeƒstwa
i ochrony
Zespó∏
wskaêników
Dzia∏anie
poszczególnych
podzespo∏ów
Jazda
Elementy
wyposa˝enia
wn´trza
Obs∏uga
techniczna
i konserwacja
Sytuacje
awaryjne
Informacje
techniczne
Indeks
Wyszukiwanie za pomocà ilustracji
Informacje przekazywane przez wskaêniki, liczniki,
lampki kontrolne i ostrzegawcze itp.2
Otwieranie i zamykanie drzwi oraz okien, ustawienia
i regulacje wykonywane przed rozpocz´ciem jazdy itp.3
Instrukcje i wskazówki dotyczàce prowadzenia
samochodu4
System audioObs∏uga systemu audio5
Korzystanie z udogodnieƒ funkcjonalnych w kabinie6
Zasady dba∏oÊci o samochód i czynnoÊci obs∏ugi
technicznej7
Co zrobiç w razie wystàpienia niesprawnoÊci
lub w sytuacji awaryjnej8
Dane techniczne samochodu, funkcje podlegajàce
zmianie ustawieƒ itp.9
Wyszukiwanie na podstawie objawów
Wyszukiwanie alfabetyczne
Indeks obrazkowy
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 1 (Black plate)
Page 2 of 664
SPIS TREÂCI2
Informacje wst´pne .........................8
Jak czytaç niniejszy podr´cznik ....12
Jak szukaç informacji ....................13
Indeks obrazkowy ..........................14
1-1. Zasady bezpiecznej
eksploatacji
Przed rozpocz´ciem jazdy .....34
Dla bezpieczeƒstwa jazdy......36
Pasy bezpieczeƒstwa.............38
Poduszki powietrzne ..............42
Wy∏àcznik poduszki
powietrznej pasa˝era ...........52
Zasady bezpieczeƒstwa
podczas przewo˝enia
dzieci....................................54
Foteliki dzieci´ce....................55
Zamocowanie fotelika
dzieci´cego ..........................64
Ârodki ostro˝noÊci
dotyczàce spalin ..................74
1-2. Zabezpieczenie przed
kradzie˝à
Elektroniczna blokada
rozruchu silnika....................75
Autoalarm...............................87
Ca∏kowita blokada zamków....902. Zespó∏ wskaêników
Lampki ostrzegawcze
i kontrolne ............................92
Wskaêniki i liczniki .................98
WyÊwietlacz wielofunkcyjny
(wersje z zespo∏em
wskaêników 3-tarczowym) ..101
WyÊwietlacz wielofunkcyjny
(wersje z zespo∏em
wskaêników 2-tarczowym) ...107
Informacje o zu˝yciu paliwa...118
3-1. Informacje podstawowe
Kluczyki ................................122
3-2. Otwieranie, zamykanie
oraz blokowanie drzwi
Drzwi boczne .......................134
Drzwi baga˝nika ..................140
System elektronicznego
kluczyka .............................145
3-3. Regulacja ustawienia foteli
Przednie fotele .....................168
Tylne fotele ..........................170
Zag∏ówki ...............................172
3-4. Regulacja ustawienia
kierownicy i lusterek
wstecznych
Kierownica ...........................174
Wewn´trzne lusterko
wsteczne ............................176
Zewn´trzne lusterka
wsteczne ............................178
3-5. Otwieranie i zamykanie
okien bocznych
Elektryczne sterowanie
szyb ...................................181
1Dla bezpieczeƒstwa
i ochrony
3Dzia∏anie poszczególnych
podzespo∏ów
2Zespó∏ wskaêników
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 2 (Black plate)
Page 6 of 664
SPIS TREÂCI6
7-1. Dba∏oÊç o samochód
Mycie i konserwacja
nadwozia............................446
Czyszczenie i konserwacja
wn´trza ..............................450
7-2. Obs∏uga techniczna
Wymagania dotyczàce
obs∏ugi technicznej ............453
7-3. CzynnoÊci serwisowe
do wykonania we w∏asnym
zakresie
Ârodki ostro˝noÊci podczas
wykonywania czynnoÊci
serwisowych ......................456
Pokrywa silnika ....................459
Ustawienie podnoÊnika
warsztatowego ...................461
Komora silnikowa .................462
Opony ..................................483
CiÊnienie w ogumieniu .........498
Obr´cze kó∏ ..........................500
Filtr powietrza
doprowadzanego
do kabiny ...........................503
Bezprzewodowe zdalne
sterowanie/bateria
w elektronicznym kluczyku...505
Sprawdzanie i wymiana
bezpieczników ...................508
˚arówki ................................514
Zawieszenie i podwozie .......5288-1. Podstawowe informacje
Âwiat∏a awaryjne ..................530
Gdy samochód wymaga
zatrzymania w sytuacji
awaryjnej ...........................531
8-2. Post´powanie w sytuacjach
awaryjnych
Gdy samochód wymaga
holowania...........................533
W razie podejrzenia
nieprawid∏owoÊci................539
Uk∏ad samoczynnego
odcinania dop∏ywu paliwa ...540
Gdy zaÊwieci si´ lampka
ostrzegawcza lub
rozlegnie si´ sygna∏
ostrzegawczy .....................541
Gdy zostanie wyÊwietlony
komunikat ostrzegawczy
(wersje z zespo∏em
wskaêników 2-tarczowym) ...553
Gdy zostanie przebita opona
(wersje wyposa˝one
w ko∏o zapasowe) ..............559
Gdy zostanie przebita opona
(wersje wyposa˝one
w awaryjny zestaw
naprawczy do ogumienia) ...573
Gdy wystàpià trudnoÊci
z uruchomieniem silnika ....589
Gdy elektroniczny kluczyk
nie dzia∏a prawid∏owo ........591
Gdy zostanie roz∏adowany
akumulator .........................594
Gdy silnik ulegnie
przegrzaniu ........................601
Gdy silnik zgaÊnie w wyniku
wyczerpania paliwa............606
Gdy samochód ugrz´ênie ....607
8Sytuacje awaryjne7Obs∏uga techniczna
i konserwacja
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 6 (Black plate)
Page 15 of 664
Indeks obrazkowy15
Wycieraczki przedniej szyby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 242
Zalecenia dotyczàce sezonu zimowego . . . . . . . . . . . . . . . . S. 337
Zalecenia dotyczàce korzystania z myjni samochodowej . . . S. 448
Pokrywa wlewu paliwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 248
Uzupe∏nianie paliwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 248
Rodzaj paliwa i pojemnoÊç zbiornika paliwa . . . . . . . . . . . . . S. 616
Opony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 483
Rozmiar opon i ciÊnienie w ogumieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 629
Opony zimowe i ∏aƒcuchy przeciwpoÊlizgowe . . . . . . . . . . . . S. 337
Sprawdzanie stanu bie˝nika, okresowe przek∏adanie kó∏,
uk∏ad monitorowania ciÊnienia w ogumieniu*
1. . . . . . . . . . . S. 483
W razie przebicia opony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 559
Pokrywa silnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 459
Otwieranie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 459
Olej w silniku spalinowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 618
W razie przegrzania silnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 601
Âwiat∏a g∏ówne, przednie Êwiat∏a pozycyjne,
Êwiat∏a do jazdy dziennej, kierunkowskazy . . . . . . . . S. 232, 234
Przednie Êwiat∏a przeciwmgielne*
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 240
Âwiat∏a hamowania, tylne Êwiat∏a pozycyjne,
kierunkowskazy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 232, 234
OÊwietlenie tablicy rejestracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Tylne Êwiat∏a pozycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Tylne Êwiat∏o przeciwmgielne*
4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 240
Âwiat∏o cofania*3
Przestawianie dêwigni skrzyni biegów w po∏o˝enie
biegu wstecznego R. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 222, 229
Tylne Êwiat∏a pozycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Tylne Êwiat∏o przeciwmgielne*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 240
Âwiat∏o cofania*4
Przestawianie dêwigni skrzyni biegów w po∏o˝enie
biegu wstecznego R. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 222, 229
*1: W niektórych wersjach
*2: Wersje z zespo∏em wskaêników 2-tarczowym
*3: Wersje z kierownicà po lewej stronie
*4: Wersje z kierownicà po prawej stronie
˚arówki Êwiate∏ zewn´trznych samochodu wymaganych podczas jazdy
(Sposób wymiany: S. 514, Moc: S. 631)
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 15 (Black plate)
Page 17 of 664
Indeks obrazkowy17
WyÊwietlacz wielofunkcyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 101, 107
Gdy zostanà wyÊwietlone komunikaty ostrzegawcze*1. . . . . S. 553
Hamulec postojowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 233
Uruchamianie i zwalnianie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 233
Zalecenia dotyczàce sezonu zimowego . . . . . . . . . . . . . . . . S. 338
Sygnalizacja ostrzegawcza i komunikat ostrzegawczy*
1. . . . S. 233
Dêwignia prze∏àcznika kierunkowskazów . . . . . . . . . . . . . S. 232
Prze∏àcznik Êwiate∏ g∏ównych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Âwiat∏a g∏ówne, przednie i tylne Êwiat∏a pozycyjne,
Êwiat∏a do jazdy dziennej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Przednie Êwiat∏a przeciwmgielne*
3,
tylne Êwiat∏o przeciwmgielne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 240
Prze∏àcznik wycieraczek i spryskiwaczy szyby . . . . . . . . S. 242
Sposób korzystania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 242
Dolewanie p∏ynu do zbiornika spryskiwaczy . . . . . . . . . . . . . S. 480
Zmywacze Êwiate∏ g∏ównych*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 243
Wy∏àcznik Êwiate∏ awaryjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 530
Dêwignia zwalniajàca zamek pokrywy silnika. . . . . . . . . . S. 459
Dêwignia blokady regulacji ustawienia kierownicy . . . . . S. 174
Regulacja ustawienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 174
Ogrzewanie*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 404
Uk∏ad klimatyzacji*3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 409
Sposób korzystania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 404, 409
Usuwanie zaparowania tylnej szyby . . . . . . . . . . . . . . . S. 406, 413
System audio*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 342
System nawigacji/System multimedialny*3, 4
Informacje o trasie/zu˝ycie paliwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 118
Przycisk zerowania uk∏adu monitorowania ciÊnienia
w ogumieniu*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 486
*1: Wersje z zespo∏em wskaêników 2-tarczowym
*2: Wersje z przek∏adnià bezstopniowà
*3: W niektórych wersjach
*4: Patrz „Instrukcja obs∏ugi systemu nawigacji/systemu multimedialnego”
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 17 (Black plate)
Page 20 of 664
Indeks obrazkowy20
Przyciski zdalnego sterowania systemu audio*1. . . . . . . S. 343
Prze∏àczniki dêwigniowe*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 224
Przyciski telefonu*
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 379
Wy∏àcznik funkcji ogranicznika pr´dkoÊci jazdy*
2. . . . . . S. 303
Przycisk „DISP” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 102
Prze∏àcznik automatycznego utrzymywania
pr´dkoÊci jazdy*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 298
Prze∏àczniki sterowania zespo∏em wskaêników . . . . S. 109, 110
Wy∏àcznik uk∏adu ostrzegania o niezamierzonej
zmianie pasa ruchu (LDA)*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 270
Przycisk poleceƒ g∏osowych*
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 379
óTyp A
óTyp B
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 20 (Black plate)
Page 25 of 664
Indeks obrazkowy25
WyÊwietlacz wielofunkcyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 101, 107
Gdy zostanà wyÊwietlone komunikaty ostrzegawcze*1. . . . . S. 553
Hamulec postojowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 233
Uruchamianie i zwalnianie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 233
Zalecenia dotyczàce sezonu zimowego . . . . . . . . . . . . . . . . S. 338
Sygnalizacja ostrzegawcza i komunikat ostrzegawczy*
1. . . . S. 233
Dêwignia prze∏àcznika kierunkowskazów . . . . . . . . . . . . . S. 232
Prze∏àcznik Êwiate∏ g∏ównych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Âwiat∏a g∏ówne, przednie i tylne Êwiat∏a pozycyjne,
Êwiat∏a do jazdy dziennej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 234
Przednie Êwiat∏a przeciwmgielne*
3,
tylne Êwiat∏o przeciwmgielne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 240
Prze∏àcznik wycieraczek i spryskiwaczy szyby . . . . . . . . S. 242
Sposób korzystania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 242
Dolewanie p∏ynu do zbiornika spryskiwaczy . . . . . . . . . . . . . S. 480
Wy∏àcznik Êwiate∏ awaryjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 530
Dêwignia zwalniajàca zamek pokrywy silnika. . . . . . . . . . S. 459
Dêwignia blokady regulacji ustawienia kierownicy . . . . . S. 174
Regulacja ustawienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 174
Ogrzewanie*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 404
Uk∏ad klimatyzacji*3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 409
Sposób korzystania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 404, 409
Usuwanie zaparowania tylnej szyby . . . . . . . . . . . . . . . S. 406, 413
System audio*
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 342
System nawigacji/System multimedialny*3, 4
Informacje o trasie/zu˝ycie paliwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 118
Przycisk zerowania uk∏adu monitorowania ciÊnienia
w ogumieniu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 486
*1: Wersje z zespo∏em wskaêników 2-tarczowym
*2: Wersje z przek∏adnià bezstopniowà
*3: W niektórych wersjach
*4: Patrz „Instrukcja obs∏ugi systemu nawigacji/systemu multimedialnego”
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 25 (Black plate)
Page 28 of 664
Indeks obrazkowy28
Przyciski zdalnego sterowania systemu audio*1. . . . . . . S. 343
Przyciski telefonu*
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 379
Wy∏àcznik funkcji ogranicznika pr´dkoÊci jazdy*
2. . . . . . S. 303
Przycisk „DISP” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 102
Prze∏àcznik automatycznego utrzymywania
pr´dkoÊci jazdy*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 298
Prze∏àczniki dêwigniowe*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 224
Prze∏àczniki sterowania zespo∏em wskaêników . . . . S. 109, 110
Wy∏àcznik uk∏adu ostrzegania o niezamierzonej
zmianie pasa ruchu (LDA)*
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 270
Przycisk poleceƒ g∏osowych*
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S. 379
óTyp A
óTyp B
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 28 (Black plate)
Page 35 of 664
1-1. Zasady bezpiecznej eksploatacji35
1
Dla bezpieczeƒstwa i ochrony
Nale˝y przestrzegaç podanych ni˝ej zaleceƒ.
Nieprzestrzeganie tych zaleceƒ stwarza ryzyko przesuni´cia si´ dywanika
przed fotelem kierowcy i w rezultacie podczas jazdy mo˝e ograniczyç mo˝li-
woÊç operowania peda∏ami. Mo˝e to doprowadziç do niespodziewanego
wzrostu pr´dkoÊci jazdy lub utrudniç zatrzymanie samochodu, co mo˝e dopro-
wadziç do powa˝nego wypadku, a w konsekwencji do Êmierci lub powa˝nych
obra˝eƒ cia∏a.
Podczas umieszczania dywanika pod∏ogowego przed fotelem kierowcy
Nie nale˝y stosowaç dywaników pod∏ogowych przeznaczonych do innego
modelu lub rocznika samochodu, nawet gdy sà to oryginalne dywaniki
marki Toyota.
Po stronie kierowcy nale˝y stosowaç tylko dywanik specjalnie zaprojek-
towany do stosowania w tym miejscu.
Dywanik po stronie kierowcy zawsze powinien byç umocowany odpo-
wiednimi zaczepami (zatrzaskami).
Nie umieszczaç dywanika na innym dywaniku pod∏ogowym.
Dywanik nale˝y prawid∏owo u∏o˝yç na wyk∏adzinie pod∏ogowej, w∏aÊciwà
stronà do góry.
Przed rozpocz´ciem jazdy
Nale˝y sprawdziç, czy dywanik zosta∏
prawid∏owo zamocowany w odpowiednim
miejscu za pomocà wszystkich zacze-
pów (zatrzasków). Szczególnie nale˝y
zwróciç na to uwag´ po myciu i sprzàta-
niu samochodu.
Gdy silnik jest wy∏àczony i dêwignia
skrzyni biegów znajduje si´ w po∏o˝eniu
P (wersje z przek∏adnià bezstopniowà)
lub neutralnym N (wersje z mechanicznà
skrzynià biegów), nale˝y wcisnàç kolejno
ka˝dy z peda∏ów na maksymalnà g∏´bo-
koÊç, jednoczeÊnie sprawdzajàc, czy nie
dotyka on do dywanika pod∏ogowego.
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 35 (Black plate)
Page 47 of 664
1-1. Zasady bezpiecznej eksploatacji47
1
Dla bezpieczeƒstwa i ochrony
Ârodki ostro˝noÊci dotyczàce poduszek powietrznych
Nie nale˝y stosowaç akcesoriów na siedzenia, które zakrywa∏yby miejsca
nape∏niania si´ bocznych poduszek powietrznych. Mo˝e to spowodowaç
ich wadliwe zadzia∏anie, wy∏àczenie uk∏adu lub przypadkowe nape∏nienie,
co mo˝e groziç Êmiercià lub powa˝nymi obra˝eniami cia∏a.
Nie wolno uderzaç ani obcià˝aç znacznà si∏à miejsc, w których ukryte sà
elementy uk∏adu poduszek powietrznych.
Mo˝e to spowodowaç wadliwe dzia∏anie poduszek powietrznych.
Nie dotykaç ˝adnych cz´Êci sk∏adowych poduszek powietrznych krótko
po ich odpaleniu (nape∏nieniu), poniewa˝ mogà byç goràce.
W razie trudnoÊci z oddychaniem, po odpaleniu poduszek powietrznych,
nale˝y otworzyç drzwi lub okna w celu doprowadzenia powietrza z ze-
wnàtrz bàdê wyjÊç z samochodu, je˝eli jest to bezpieczne. Jak najszyb-
ciej zmyç wszelkie pozosta∏oÊci na skórze, aby uniknàç ewentualnych
podra˝nieƒ.
W przypadku p´kni´cia bàdê innego uszkodzenia miejsc kryjàcych po-
duszki powietrzne, takich jak wk∏adka kierownicy czy pokrycie tapicer-
skie przedniego i tylnego s∏upka nadwozia, nale˝y zleciç ich wymian´
autoryzowanej stacji obs∏ugi Toyoty lub innemu specjalistycznemu
warsztatowi.
Modyfikacje i z∏omowanie elementów uk∏adu poduszek powietrznych
Ni˝ej wymienionych prac nie nale˝y przeprowadzaç bez konsultacji z autory-
zowanà stacjà obs∏ugi Toyoty lub innym specjalistycznym warsztatem. Mo˝e
to doprowadziç do uszkodzenia lub przypadkowego odpalenia (nape∏nienia)
poduszek powietrznych, gro˝àc spowodowaniem Êmierci lub powa˝nych
obra˝eƒ cia∏a.
Zamontowanie, wymontowanie, demonta˝ i naprawa poduszek powietrz-
nych.
Naprawa, modyfikacja, wymontowanie bàdê wymiana kierownicy, zespo-
∏u wskaêników, deski rozdzielczej, foteli lub ich obiç, przednich i tylnych
s∏upków nadwozia oraz bocznych kraw´dzi spodniej strony dachu.
Naprawy bàdê modyfikacje przednich b∏otników, przedniego zderzaka
oraz bocznych cz´Êci kabiny samochodu.
Montowanie orurowania ochronnego (np. belki ochronnej, kraty itp.) p∏uga
Ênie˝nego lub wyciàgarki.
Przeróbki zawieszenia samochodu.
Montowanie urzàdzeƒ elektronicznych w rodzaju radiowych urzàdzeƒ
nadawczo-odbiorczych lub odtwarzaczy p∏yt kompaktowych.
Modyfikacje samochodu dla potrzeb osób niepe∏nosprawnych.
44 IO Auris OM12F19E 12/15/17 1:40 PM Page 47 (Black plate)