tow YAMAHA VMAX 2016 Instrukcja obsługi (in Polish)

26271. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić “Stopwatch” („Stoper”).

2. Wcisnąć przycisk „RESET”.
3. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić „Stoper”.

4. Wcisnąć przycisk „RESET”. Wy-
świetlacz wielofunkcyjny przechodzi
w tryb normalny, a stoper jest wyświe-
tlany w miejscu zegara.

5. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby uru-
chomić stoper.
6. Wcisnąć przycisk Start lub „SE-
LECT”, aby zatrzymać stoper.
7. Wcisnąć przycisk „RESET”, aby wy-
zerować stoper.
WSKAZÓWKA
• Jeśli ani przycisk „SELECT”, ani „RE-
SET” nie jest wciskany przez jedną
minutę, ekran automatycznie prze-
chodzi w tryb normalny.
• Wciśnięcie przycisku „RESET” przez
dwie sekundy powoduje, że ekran
przechodzi w tryb normalny.
• Aby wykonać dalsze ustawienia wy-
świetlacza wielofunkcyjnego, ponow-
nie wejść w tryb wyboru przez naci-
śnięcie i przytrzymanie przycisków
„SELECT” i „RESET” przez trzy se-
kundy.
Korzystanie z czasomierza
Czasomierz może być aktywowany w na-
stępujący sposób.
1. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić “Stopwatch” („Stoper”).
2. Wcisnąć przycisk „RESET”.
3. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby pod-
świetlić „Countdown” (”Czasomierz”).

4. Wcisnąć przycisk „RESET”. Wy-
świetlacz wielofunkcyjny przechodzi
w tryb normalny, stoper jest wyświe-
tlany w miejscu zegara, a wskaźnik
biegów przechodzi w czasomierz .
5. Wcisnąć przycisk „SELECT” lub włą-
czyć bieg i czasomierz rozpoczyna
odliczanie od „5”. Jednocześnie miga
lampka kontrolna zmiany biegów
w zależności od wyświetlanej liczby
(tj. gdy wyświetlana jest liczba „5”,
lampka kontrolna miga pięć razy,
gdy wyświetlana jest liczba „4”, lamp-
ka kontrolna miga cztery razy, etc.).
Stoper rozpoczyna odliczanie, kiedy
czasomierz zakończy liczenie.
6. Wcisnąć przycisk Start
lub „SE-
LECT”, aby zatrzymać zegar odlicza-
nia.
7. Wcisnąć przycisk „RESET”, aby zre-
setować czasomierz i stoper.
8. Powtórzyć kroki 5 - 7, albo wcisnąć
przycisk „RESET” ponownie na dwie
sekundy, aby przejść do trybu normal-
nego.
WSKAZÓWKA
Aby wykonać dalsze ustawienia wyświetla-
cza wielofunkcyjnego, upewnić się, że skrzy-
nia biegów jest w pozycji neutralnej, a następ-
nie ponownie wejść w tryb wyboru poprzez
wciśnięcie i przytrzymanie przycisków „SE-
LECT” i „RESET” przez trzy sekundy.
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE
Sprawdzenie i resetowanie statusu syste-
mu
Status / odczyty następujących pozycji są
wyświetlane oraz liczniki przebiegu dzien -
nego mogą być wyzerowane.
• liczniki przebiegu dziennego i licznik
kilometrów
• zużycie paliwa
• temperatura wlotu powietrza
• pozycja otwarcia przepustnicy
WSKAZÓWKA
• Do menu “System status” („Status
systemu”) nie można wejść, jeśli
lampka ostrzegawcza poziomu paliwa
lub lampka ostrzegawcza temperatu-
ry płynu chłodzącego świeci się.
• Jeśli, podczas pracy silnika jest wy-
świetlane menu statusu systemu,
lampka ostrzegawcza poziomu pali -
wa lub lampka ostrzegawcza tempe-
ratury płynu chłodzącego zapala się,
automatycznie wyświetlany jest tryb
normalny.
1. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić “System status” („Status
systemu”), a następnie wcisnąć przy-
cisk „RESET”. 2. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić “Yes”, a następnie wci-
snąć przycisk „RESET” (Podświetle-
nie „No” i wciśnięcie przycisku „RE-
SET” wraca do poprzedniego menu).

Wyświetlacz przechodzi w ekran statusu.

1. Licznik kilometrów / licznik przebiegu dziennego
/ licznik rezerwy paliwa
2. Zegar
3. Chwilowe zużycie paliwa
4. Wyświetlacz położenia otwarcia przepustnicy
5. Wskaźnik biegu
6. Wyświetlacz temperatury powietrza wlotowego
Wcisnąć przycisk „SELECT” i różne liczni-
ki przebiegu dziennego i licznik kilometrów
są wyświetlane w następującej kolejności:
(TRIP-F) → TRIP-1 → TRIP-2 → ODO →
(TRIP-F)
Wcisnąć przycisk „RESET”, aby zreseto-
wać licznik przebiegu dziennego.
WSKAZÓWKA
• Modele dla Wielkiej Brytanii: wciskać
przycisk „SELECT” przez dwie sekun-
dy, aby przełączyć między kilometra-
mi i milami.
• Wciśnięcie przycisku „RESET” wy-
świetla przez pięć sekund tryb nor-
malny. Wciśnięcie przycisków „SE-
LECT” i „RESET” przez trzy sekundy
powoduje przejście wyświetlacza do
trybu normalnego.
• Aby wykonać dalsze ustawienia wy-
świetlacza wielofunkcyjnego, wejść
ponownie w tryb wyboru poprzez na-
ciśnięcie i przytrzymanie przycisków
„SELECT” i „RESET” przez trzy se-
kundy.
Resetowanie liczników konserwacji
Funkcja pozwala wyzerować liczniki kon-
serwacji opon, oleju silnikowego i wybra-
nych pozycji.
1. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić “Maintenance” („Konser-
wacja”).
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

28292. Wcisnąć przycisk „RESET”.
3. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
podświetlić pozycję do zresetowania.

4. Wcisnąć przycisk „RESET”, aby zre-
setować pozycję.
WSKAZÓWKA
• Dolna powierzchnia została pozo-
stawiona pusta na inną pozycję, aby
zwrócić uwagę kierowcy na odległość,
od której była wymiana, sprawdzenie
(np. wkładu filtra powietrza, części sil-
nika, etc.).
• Litery i cyfry nie mogą być wprowa -
dzone w pustym obszarze.

5. Wcisnąć przycisk „SELECT”, aby
przejść do
.
6. Wcisnąć przycisk „RESET”, aby po-
wrócić do poprzedniego menu. Urządzenie autodiagnostyki

1.
Lampka kontrolna systemu immobilizera
2. Lampka ostrzegawcza problemu silnika
3. Wyświetlacz kodu błędu
1. Wyświetlacz kodu błędu
WSKAZÓWKA
Na wyświetlaczu pojawia się kod błędu tyl-
ko w trybie normalnym.
Model jest wyposażony w urządzenie au-
todiagnostyki do różnych obwodów elek-
trycznych.
Jeśli w którymkolwiek z tych obwodów zo-
stała wykryta usterka, zapala się lub miga lampka ostrzegawcza problemu silnika,
a
wyświetlacz wielofunkcyjny wskazuje
kod błędu.
Jeśli wyświetlacz wielofunkcyjny wskazuje
kod błędu należy zanotować kod, a na-
stępnie zlecić Dealerowi Yamaha spraw-
dzenie pojazdu.
Ten model jest również wyposażony
w urządzenie autodiagnostyki dla syste-
mu immobilizera. Jeśli w obwodzie elek-
trycznym immobilizera wystąpi usterka,
zacznie migać lampka kontrolna systemu
immobilizera , a wyświetlacz pokaże dwu-
cyfrowy kod błędu.
WSKAZÓWKA
Jeśli na wyświetlaczu pojawi się kod błędu
52, może to być spowodowane zakłóce -
niami transpondera.
W takim przypadku wykonać następujące
czynności.
1. Aby uruchomić silnik, użyć kluczyka
o ponownej rejestracji kodu.
WSKAZÓWKA
Upewnić się, że blisko stacyjki nie ma
żadnych innych kluczyków z systemem
immobilizera. Inne klucze z systemem
immobilizera mogą powodować zakłóce -
nia sygnału i uniemożliwić uruchomienie
silnika.
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE
2. Gdy silnik uruchomi się, wyłączyć go
i spróbować uruchomić silnik kluczy-
kami standardowymi.
3. Jeśli jeden lub oba kluczyki stan-
dardowe nie uruchamiają silnika,
przetransportować pojazd wraz ze
wszystkimi 3 kluczykami do Dealera
Yamaha.
UWAGA:
Jeśli na wyświetlaczu pojawi się kod
błędu, pojazd należy jak najszybciej
sprawdzić, aby uniknąć uszkodzenia
silnika.
Przełączniki na kierownicy
Lewa strona

1. Przełącznik błyskania reflektorem 2. Przełącznik świateł drogowych i mijania 3. Przełącznik świateł awaryjnych 4. Przełącznik klaksonu
5. Przełącznik kierunkowskazów
Prawa strona

1. Wyłącznik silnika
2. Przełącznik start
Przełącznik błyskania reflektorem
Nacisnąć ten przełącznik, aby błysnąć re-
flektorem.
WSKAZÓWKA
Gdy przełącznik błyskania reflektorem jest
ustawiony na
, przełącznik nie ma
żadnego wpływu.
Przełącznik świateł drogowych i mija-
nia

Ustawić przełącznik w pozycji , aby
włączyć światła drogowe lub w pozycji
, aby włączyć światła mijania.
Przełącznik kierunkowskazów
Aby zasygnalizować skręt w prawo, prze-
sunąć przełącznik na . Aby zasygnali -
zować skręt w lewo, przesunąć przełącz -nik na
. Po zwolnieniu, przełącznik
powraca do położenia środkowego. Aby
wyłączyć światła kierunkowskazów, wci-
snąć przełącznik po tym, jak wróci do po-
zycji środkowej.
Przełącznik klaksonu

Nacisnąć przełącznik, aby włączyć sygnał
dźwiękowy.
Wyłącznik silnika

Ustawić przełącznik w pozycji przed
uruchomieniem silnika. Ustawić przełącz -
nik w pozycji
, aby zatrzymać silnik
w przypadku zagrożenia, np., w przypad-
ku wywrócenia się pojazdu lub gdy linka
gazu jest zablokowana.
Przełącznik start

Wcisnąć przełącznik, aby uruchomić silnik
za pomocą rozrusznika. Przed urucho -
mieniem silnika, zapoznaj się instrukcjami
podanymi punkcie: ”Uruchomienie silnika”.
Lampka ostrzegawcza problemu silnika i
lampka ostrzegawcza ABS zapalą się przy
przekręceniu kluczyka do pozycji „ON”
i przełącznik start jest wciśnięty, ale nie
oznacza to usterki
Przełącznik świateł awaryjnych

Gdy kluczyk jest w pozycji ”ON” lub ,
wcisnąć przełącznik, aby włączyć światła
awaryjne (równoczesne miganie wszyst-
kich świateł kierunkowskazów).
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

3031Światła awaryjne są używane w sytu-
acjach awaryjnych lub gdy należy ostrzec
innych uczestników ruchu o tym, że twój
pojazd jest zatrzymany na drodze i może
stanowić zagrożenie.
UWAGA:
Nie należy używać świateł awaryjnych
przez dłuższy okres czasu, gdy silnik
nie pracuje, gdyż może to spowodować
rozładowanie akumulatora.
Dźwignia sprzęgła

1. Dźwignia sprzęgła
2. Tarcza regulacji położenia dźwigni sprzęgła
3. Znak strzałki
4. Odległość między dźwignią sprzęgła i uchwytem
kierownicy
Dźwignia sprzęgła znajduje się po lewej
stronie kierownicy. Nacisnąć dźwignię
sprzęgła w kierunku kierownicy, aby wy-
sprzęglić bieg. Zwolnić dźwignię, aby włą-
czyć sprzęgło. Aby zmiana biegów odby-
wała się jak najłagodniej, należy naciskać
dźwignię sprzęgła szybko i zwalniać ją
powoli.
Dźwignia sprzęgła jest wyposażona w tar-
czę regulacji położenia dźwigni sprzęgła.
Aby ustawić odległość pomiędzy dźwignią
sprzęgła oraz uchwytem kierownicy, obró-
cić tarczę regulacji, przytrzymując dźwi-
gnię odepchniętą od uchwytu kierownicy.
Należy upewnić się, że odpowiednie usta-
wienie na tarczy jest wyrównane ze zna-
kiem strzałki na dźwigni sprzęgła.
Dźwignia sprzęgła jest wyposażona
w przełącznik sprzęgła, który jest elemen -
tem systemu odcięcia zapłonu (szczegóły
w punkcie: ”System odcięcia zapłonu”).
Pedał zmiany biegów

1. Pedał zmiany biegów
Pedał zmiany biegów znajduje się po lewej
stronie motocykla i jest stosowany w połą-
czeniu z dźwignią sprzęgła podczas zmia-
ny przełożenia w 5- biegowej, stale zazę-
bionej przekładni.
Dźwignia hamulca

1. Dźwignia hamulca
2. Pokrętło regulacji położenia dźwigni hamulca
3. Znak
4. Odległość między dźwignią hamulca i manetką
gazu
Dźwignia hamulca znajduje się po prawej
stronie kierownicy. Aby uruchomić hamu-
lec przedni, nacisnąć dźwignię w stronę
manetki kierownicy.
Dźwignia hamulca jest wyposażona w po-
krętło regulacji położenia dźwigni hamulca.
Aby ustawić odległość między dźwignią
hamulca i manetką gazu, obrócić pokrętło
regulacji, trzymając dźwignię odciągniętą
od manetki gazu. Upewnić się, że odpo -
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE
wiednie ustawienie na pokrętle jest wyrów-
nane ze znakiem na dźwigni hamulca.
Pedał hamulca

1. Pedał hamulca
Pedał hamulca znajduje się z prawej stro-
ny motocykla. Aby uruchomić hamulec tyl-
ny, nacisnąć pedał hamulca.
Układ ABS
Yamaha ABS (układ zapobiegający blo-
kowaniu się kół podczas hamowania) jest
wyposażony w podwójny system elektro-
nicznej kontroli, który działa niezależnie na
hamulec przedni i tylny.
W czasie działania układu ABS hamulce
pracują jak zwykle. Na dźwigniach ha-
mulca może być wyczuwalne działanie
pulsacyjne, ale nie oznacza to nieprawi -
dłowości. W takiej sytuacji, kontynuować
włączanie hamulców; nie należy ”pompo -
wać” hamulców, gdyż zmniejszy to sku- teczność hamowania.
OSTRZEŻENIE!
Zawsze należy utrzymywać bezpieczną
odległość, jadąc za innym pojazdem
i
jechać z odpowiednią prędkością, na-
wet, jeśli działa ABS.
• Układ ABS sprawdza się lepiej na
dłuższym odcinku hamowania.
• Na niektórych nawierzchniach, np.
na nierównych drogach, żwirze,
droga hamowania może być dłuż -
sza przy działaniu ABS, niż bez
działania ABS.
Układ ABS jest monitorowany przez elek-
troniczny układ kontroli ECU, który przy-
wróci konwencjonalny układ hamowania,
w przypadku wystąpienia awarii.
WSKAZÓWKA
• Układ ABS przeprowadza test auto-
diagnostyki za każdym razem, gdy
pojazd rusza po pierwszym przekrę-
ceniu kluczyka do pozycji „ON”, a po-
jazd przejechał z prędkością 10 km/h
lub wyższą. Podczas tego testu, moż-
na usłyszeć kliknięcie i jeśli dźwignia
lub pedał hamulca jest nawet delikat-
nie naciśnięty, przy dźwigni lub pe-
dale hamulca mogą być odczuwalne
drgania, ale to nie oznacza usterki.
• Układ ABS posiada tryb testowy, który pozwala kierowcy doświadczyć od-
czuwanie pulsacji na dźwigni hamulca
podczas działania ABS. Jakkolwiek,
w
celu przeprowadzenia testu nie-
zbędne są specjalistyczne narzędzia,
dlatego zalecamy skonsultowanie się
z Dealerem Yamaha.
UWAGA:
Przechowywać wszelkiego rodzaju ma-
gnesy magnetyczne (w tym narzędzia
mocowane magnesem, namagnesowa-
ne śrubokręty) z daleka od piasty koła
przedniego i tylnego, ponieważ ma-
gnetyczne wirniki znajdujące się w pia-
stach kół mogą ulec uszkodzeniu, co
może doprowadzić do nieprawidłowe -
go działania systemu ABS.

1. Piasta koła przedniego

WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

3233
1. Piasta koła tylnego
Korek zbiornika paliwa
Aby zdjąć korek zbiornika paliwa
1. Pociągnąć dźwignię zwalniającą
oparcie siedziska kierowcy na lewą
stronę pojazdu, jak przedstawiono
na ilustracji. Oparcie wysunie się do
przodu.

1. Dźwignia zwalniająca oparcie siedziska kierowcy
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE
1. Oparcie siedziska kierowcy
2. Włożyć kluczyk do zamka, a następ-
nie obrócić kluczyk o ¼ obrotu w pra-
wo. Zamek zostanie zwolniony, a ko-
rek zbiornika paliwa może być wyjęty.

1. Otwieranie
Aby zamontować korek zbiornika paliwa
1. Włożyć korek zbiornika paliwa do
otworu w zbiorniku z kluczykiem wło-
żonym do zamka i ze znakiem na kor-
ku wyrównanym ze znakiem na zbior-
niku paliwa.

1. Znaki do wyrównania
2. Przekręcić kluczyk w lewo do pozycji
wyjściowej, a następnie wyjąć go.
WSKAZÓWKA
Korek zbiornika paliwa nie może być za-
mknięty, jeśli kluczyka nie ma w zamku.
Ponadto, kluczyk nie może być wyjęty, je-
śli korek nie jest właściwie zamontowany
i zamknięty.
OSTRZEŻENIE!
Przed jazdą należy upewnić się, że ko-
rek jest prawidłowo zamknięty. Wycie- kające paliwo stanowi zagrożenie poża-
rowe.
Paliwo
Należy upewnić się, że w
zbiorniku jest
wystarczająca ilość paliwa.

OSTRZEŻENIE!
Benzyna i jej opary są niezwykle łatwo-
palne. Aby uniknąć pożaru i wybuchu
oraz zmniejszyć ryzyko obrażeń, należy
podczas tankowania postępować zgod -
nie z poniższymi instrukcjami.
1. Przed tankowaniem wyłączyć silnik
i upewnić się, że nikt nie siedzi na po-
jeździe. Nie wolno palić papierosów
w czasie tankowania, ani tankować
w sąsiedztwie otwartego ognia, iskier
lub innych źródeł zapłonu.
2. Nie przepełniać zbiornika paliwa.
Zbiornik należy dopełniać tylko do
dolnej krawędzi króćca napełniające-
go. Po rozgrzaniu paliwo ulega roz-
szerzeniu i może się przelać.
1.
Rura wlewu paliwa
2. Maksymalny poziom paliwa
3. Natychmiast wytrzeć rozlane paliwo.
UWAGA:
Rozlane paliwo należy natychmiast
wytrzeć czystą szmatką, gdyż może
uszkodzić lakier i elementy plastikowe
motocykla.
4. Upewnić się, że korek zbiornika pali -
wa został mocno zamknięty.
OSTRZEŻENIE!
Benzyna jest trująca, dlatego należy ob-
chodzić się z nią ostrożnie. Nie wolno
zasysać benzyny ustami. W przypadku
połknięcia benzyny, zatrucia się jej opa-
rami lub dostania się benzyny do oczu,
należy natychmiast skorzystać z po-
mocy lekarza. W przypadku oblania się benzyną, miejsca oblane bezzwłocznie
umyć wodą i
mydłem. Ubranie zmoczo-
ne benzyną należy zmienić.
Zalecane paliwo:
benzyna bezołowiowa premium (gazohol (E10) do zaakceptowania) pojemność zbiornika paliwa:15 l
w tym rezerwa paliwa: 3,9 l
UWAGA:
Należy stosować wyłącznie benzynę
bezołowiową. Użycie benzyny oło -
wiowej może spowodować poważne
uszkodzenia wewnętrznych części sil-
nika, takich jak zawory, pierścienie tło-
kowe, jak również elementów układu
wydechowego.
WSKAZÓWKA
Silnik tego motocykla został przystoso-
wany do pracy na benzynie wysokookta-
nowej bezołowiowej, o minimalnej liczbie
oktanowej 95. Jeśli używając danego typu
benzyny zaobserwujesz szarpanie lub nie-
równą pracę silnika, zastosuj inną markę
paliwa. Stosowanie benzyny bezołowio -
wej przedłuża czas eksploatacji świec za-
płonowych i zmniejsza koszty konserwacji
motocykla.
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

3435Gazohol
Istnieją dwa rodzaje gazoholu: gazohol
zawierający etanol i gazohol zawierają-
cy metanol. Gazohol zawierający etanol
może być zastosowany, pod warunkiem,
że zawartość etanolu nie przekracza10 %
(E10). Yamaha nie zaleca
stosowania gazoholu, zawierającego me-
tanol, ponieważ taka mieszanka może
uszkodzić układ paliwowy i obniżyć osiągi
silnika.
Przewód odpowietrzający i przelewowy
zbiornika paliwa

1. Przewód odpowietrzający zbiornika paliwa
2. Przewód przelewowy zbiornika paliwa
Przed rozpoczęciem eksploatacji motocy-
kla należy:
• Sprawdzić podłączenie każdego
przewodu.
• Sprawdzić, czy przewody nie są pęk- nięte lub w
inny sposób uszkodzone
i wymienić, w razie potrzeby.
• Upewnić się, że końcówka każdego
przewodu nie jest zapchana i oczy-
ścić, w razie potrzeby.
Katalizator
Model jest wyposażony w katalizator, który
znajduje się w układzie wydechowym.
OSTRZEŻENIE!
Po przebytej jeździe, układ wydechowy
jest gorący. Aby zmniejszyć ryzyko po-
żaru lub poparzenia, należy przestrze -
gać następujących uwag:
• Nie wolno parkować pojazdu w po-
bliżu możliwych zagrożeń pożaro-
wych, takich jak trawy lub inne ma-
teriały łatwopalne.
• Parkować pojazd w miejscu, gdzie
piesi i dzieci nie mogą dotykać go-
rącego układu wydechowego.
• Przed wykonaniem jakichkolwiek
prac konserwacyjnych, upewnić
się, że układ wydechowy ostygł.
• Nie pozwalać, aby silnik pracował
na biegu jałowym dłużej niż kilka
minut. Długa praca na biegu jało-
wym może powodować gromadze-
nie się ciepła.
UWAGA:
Należy stosować wyłącznie benzynę
bezołowiową. Stosowanie benzyny
ołowiowej powoduje nieodwracalne
uszkodzenie katalizatora.
Siedziska
Siedzisko kierowcy
Aby wyjąć siedzisko kierowcy
1. Pociągnąć dźwignię zwalniającą
oparcie siedziska kierowcy na lewą
stronę pojazdu, jak przedstawiono
na ilustracji. Oparcie wysunie się do
przodu.

1. Dźwignia zwalniająca oparcie siedziska kierowcy

1. Oparcie siedziska kierowcy
2. Odkręcić śruby, a następnie wycią-
gnąć siedzisko na zewnątrz.

1. Śruba
Aby zamontować siedzisko kierowcy
1. Włożyć występ z przodu siedziska do
uchwytu siedziska, jak pokazano na
ilustracji.

1. Występ
2. Uchwyt siedziska
2. Umieścić siedzisko kierowcy w jego
pozycji wyjściowej, a następnie przy-
kręcić śrubami.
WSKAZÓWKA
Przed rozpoczęciem jazdy upewnić się, że
siedzisko jest prawidłowo zabezpieczone.
3. Ustawić oparcie w pozycji wyjściowej.
Siedzisko pasażera
Aby wyjąć siedzisko pasażera
1. Pociągnąć dźwignię zwalniającą
oparcie siedziska kierowcy na lewą
stronę pojazdu, jak przedstawiono
na ilustracji. Oparcie wysunie się do
przodu.
1. Dźwignia zwalniająca oparcie siedziska kierowcy
2. Odkręcić śruby, a następnie wycią-
gnąć siedzisko na zewnątrz.

1. Śruba
2. Siedzisko pasażera
Aby zamontować siedzisko pasażera
1. Włożyć występ na siedzisku pasaże-
ra do uchwytu siedziska, jak pokaza-
no na ilustracji.
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

3839
1. Pokrętło regulacji napięcia wstępnego

Ustawienia napięcia wstępnego sprężyny: Minimalne(zawieszenie miękkie): 11
Standardowe: 6
Maksymalne (zawieszenie twarde): 1
Siła tłumienia odbicia
Aby zwiększyć siłę tłumienia odbicia i tym
samym zwiększyć twardość zawieszenia, obrócić pokrętło regulacji w
kierunku (a).
Aby zmniejszyć siłę tłumienia odbicia i tym
samym zmniejszyć twardość zawieszenia,
obrócić pokrętło regulacji w kierunku (b).

1. Pokrętło regulacji siły tłumienia odbicia
Ustawienia siły tłumienia odbicia:
Minimalne(miękki):
20 kliknięć w kierunku (b)* Standardowe:
12 kliknięć w kierunku (b)* Maksymalne (twardy):
3 kliknięcia w kierunku (b)*
*gdy śruba regulacji jest przekręcona do oporu w kierunku (a)
Siła tłumienia dobicia
Aby zwiększyć siłę tłumienia dobicia i tym
samym zwiększyć twardość zawieszenia,
obrócić pokrętło regulacji w kierunku (a).
Aby zmniejszyć siłę tłumienia dobicia i tym
samym zmniejszyć twardość zawieszenia,
obrócić pokrętło regulacji w kierunku (b).
1.
Pokrętło regulacji siły tłumienia dobicia
Ustawienia siły tłumienia dobicia:
Minimalne(miękki):
12 kliknięć w kierunku (b)* Standardowe:
10 kliknięć w kierunku (b)* Maksymalne (twardy):
1 kliknięcie w kierunku (b)*
*gdy śruba regulacji jest przekręcona do oporu w kierunku (a)
WSKAZÓWKA
Aby uzyskać precyzyjną regulację, wska-
zane jest, aby sprawdzić rzeczywistą cał-
kowitą liczbę kliknięć lub obrotów każdego
mechanizmu regulacji siły tłumienia. Ten
zakres regulacji może nie do końca pasuje
do wymienionych specyfikacji ze względu
na małe różnice w produkcji.
OSTRZEŻENIE!
Amortyzator tego motocykla zawiera
silnie sprężony azot. Przed przystąpie-
niem do wykonywania czynności przy
amortyzatorze należy uważnie zapo-
znać się z poniższymi instrukcjami.
• Nie wolno rozbierać lub próbować
otworzyć zespół cylindra.
• Nie narażać amortyzatora na dzia-
łanie otwartego ognia lub innego
źródła wysokiego ciepła. Może to
spowodować eksplozję urządzenia
wskutek nadmiernego ciśnienia
gazu.
• Nie odkształcać lub uszkadzać
cylindra w jakikolwiek sposób.
Uszkodzenie cylindra spowoduje
obniżenie wydajności tłumienia.
• Nie wyrzucać uszkodzonych lub
zużytych amortyzatorów. Należy
je dostarczyć do Dealera Yamaha
w celu jakiejkolwiek usługi.
Uchwyty do mocowania bagażu

1. Uchwyt do mocowania bagażu
Uchwyt do mocowania bagażu znajduje
się na każdym podnóżku pasażera.
System EXUP
Model jest wyposażony w system Yamaha
EXUP (zawór umieszczony w wydechu).
System ten zwiększa moc silnika za po-
mocą zaworu, który steruje przepływ ga-
zów spalinowych wewnątrz komory spalin.
UWAGA:
System EXUP został ustawiony i prze-
testowany w fabryce Yamahy. Zmiana
tych ustawień bez dostatecznej wiedzy
technicznej może spowodować niepra-
widłowe działanie lub uszkodzenie sil-
nika. Podpórka boczna
Podpórka boczna znajduje się po lewej
stronie ramy motocykla. Podnieść lub ob-
niżyć podpórkę stopą, trzymając pojazd
w pozycji pionowej.
WSKAZÓWKA
Wbudowany przełącznik podpórki bocznej
jest częścią systemu odcięcia zapłonu,
który odcina zapłon w
określonych sytu-
acjach (patrz, poniższe wyjaśnienie odno -
śnie systemu odcięcia zapłonu).

OSTRZEŻENIE!
Zabrania się jazdy motocyklem
z opuszczoną podpórką boczną lub
jeśli podpórka nie może być prawidło -
wo podniesiona lub nie utrzymuje się
w położeniu podniesionym. Wysunięta
podpórka mogłaby zahaczyć o podło-
że, powodując utratę kontroli nad po-
jazdem. Zaprojektowany przez Yamaha
układ odcięcia zapłonu wspiera kie-
rowcę w jego odpowiedzialności za
podniesienie podpórki bocznej przed
rozpoczęciem jazdy. Dlatego, należy
regularnie sprawdzać układ i zlecić
Dealerowi Yamaha jego naprawę, jeśli
układ nie działa prawidłowo.
Układ odcięcia zapłonu
Układ odcięcia zapłonu (obejmuje prze-
łącznik podpórki bocznej, przełącznik
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE

4041sprzęgła oraz przełącznik biegu jałowego)
spełnia poniższe funkcje:
• Zapobiega uruchomieniu silnika, gdy
przekładnia znajduje się na biegu
i podpórka boczna jest złożona, ale
dźwignia sprzęgła nie jest naciśnięta.
• Zapobiega uruchomieniu silnika, gdy
przekładnia znajduje się na biegu
i dźwignia sprzęgła jest naciśnięta,
ale podpórka boczna nie jest złożona.
• Wyłącza uruchomiony silnik, gdy
przekładnia znajduje się na biegu
i podpórka boczna jest opuszczona.
Należy okresowo sprawdzać działanie
układu odcięcia zapłonu zgodnie z nastę-
pującą procedurą.
OSTRZEŻENIE!
W razie wykrycia usterki, należy przed
jazdą zlecić Dealerowi Yamaha spraw-
dzenie układu. Kontrola przełączników
Właściciel motocykla odpowiada za stan techniczny swojego pojazdu. Bardzo ważne jest, aby skontrolować pojazd za każdym razem,
gdy jest on używany i upewnić się, że pojazd jest we właściwym stanie technicznym.
Należy zawsze postępować zgodnie z procedurami kontroli i konserwacji oraz harmonogramem czynności opisanych w tej Instrukcji
Obsługi.

OSTRZEŻENIE!
Zaniechanie wykonania czynności kontrolnych lub konserwacyjnych zwiększa możliwość wystąpienia wypadku lub uszko-
dzenia pojazdu. Nie należy eksploatować pojazdu, jeśli jest wykryta jakakolwiek nieprawidłowość. Jeśli problem nie może być
skorygowany za pomocą procedur przewidzianych w niniejszej Instrukcji Obsługi należy zlecić Dealerowi Yamaha sprawdze-
nie pojazdu.
Przed rozpoczęciem eksploatacji pojazdu, sprawdzić następujące pozycje:
Tabela rutynowych czynności kontrolnych
POZYCJA POZYCJA
Paliwo • Sprawdzić poziom paliwa w zbiorniku.
• Zatankować, w razie potrzeby.
• Sprawdzić szczelność przewodów paliwowych.
• Sprawdzić, czy przewody odpowietrzający i przelewowy nie są zatkane, pęknięte lub w inny sposób
uszkodzone i czy są prawidłowo podłączone.
Olej silnikowy • Sprawdzić poziom oleju w silniku.
• Dolać zalecanego oleju do określonego poziomu, w razie potrzeby.
• Sprawdzić, czy nie ma wycieków oleju.
Olej przekładniowy • Sprawdzić, czy nie ma wycieków.
Płyn chłodzący • Sprawdzić poziom płynu chłodzącego w zbiorniku.
• Dolać zalecanego płynu chłodzącego do określonego poziomu, jeśli to konieczne.
• Sprawdzić, czy nie ma wycieków w układzie chłodzenia.
WSKAŹNIKI I FUNKCJE KONTROLNE RUTYNOWA KONTROLA PRZED ROZPOCZĘCIEM EKSPLOATACJI
Przy pracującym silniku:
6. Złożyć podpórkę boczną.
7. Nacisnąć dźwignię sprzęgła.
8. Ustawić bieg.
9. Rozłożyć podpórkę boczną.
Czy silnik zgaśnie?
Przy wyłączonym silniku:
1. Rozłożyć podpórkę boczną.
2. Upewnić się, że wyłącznik silnika jest
w pozycji
.
3. Przekręcić kluczyk do pozycji ”ON”.
4. Ustawić bieg jałowy.
5. Nacisnąć przełącznik start.
Czy silnik uruchomi się?
Przełącznik biegu jałowego może nie działać
prawidłowo. Nie należy jeździć motocyklem
do momentu sprawdzenia przez Dealera
Yamaha.
Przełącznik podpórki bocznej może nie działać
prawidłowo. Nie należy jeździć motocyklem
do momentu sprawdzenia przez Dealera
Yamaha.
Przełącznik sprzęgła może nie działać praw -
idłowo. Nie należy jeździć motocyklem do
momentu sprawdzenia przez Dealera Yamaha.
System działa prawidłowo. Można
rozpocząć jazdę.
Gdy silnik zgasł:
10. Złożyć podpórkę boczną.
11. Trzymać dźwignię sprzęgła wciśniętą.
12. Nacisnąć przełącznik start.
Czy silnik zgaśnie?
NIE
NIE
NIE TA K
TA K
TA K

4243Hamulec przedni• Sprawdzić działanie.
• Jeśli jest ”miękki”, zlecić Dealerowi Yamaha odpowietrzenie układu hydraulicznego.
• Sprawdzić stan klocków hamulcowych.
• Wymienić, w razie potrzeby.
• Sprawdzić poziom płynu hamulcowego w zbiorniku wyrównawczym.
• Dolać zalecanego płynu hamulcowego do określonego poziomu, jeśli to konieczne.
• Sprawdzić szczelność hydraulicznego układu hamulcowego.
Hamulec tylny • Sprawdzić działanie.
• Jeśli jest ”miękki”, zlecić Dealerowi Yamaha odpowietrzenie układu hydraulicznego.
• Sprawdzić stan klocków hamulcowych.
• Wymienić, w razie potrzeby.
• Sprawdzić poziom płynu hamulcowego w zbiorniku wyrównawczym.
• Dolać zalecanego płynu hamulcowego do określonego poziomu, jeśli to konieczne.
• Sprawdzić szczelność hydraulicznego układu hamulcowego.
Sprzęgło • Sprawdzić działanie.
• Jeśli jest ”miękkie”, zlecić Dealerowi Yamaha odpowietrzenie układu hydraulicznego.
• Sprawdzić szczelność hydraulicznego układu sprzęgła.
Manetka gazu • Sprawdzić, czy manetka działa bez zacięć.
• Sprawdzić luz manetki.
• Wyregulować luz, nasmarować linkę i obudowę manetki, w razie potrzeby.
Linki sterujące • Upewnić się, że działają bez zacięć.
• Nasmarować, w razie potrzeby.
Koła i opony • Sprawdzić stan.
• Sprawdzić stopień zużycia opon i głębokość bieżnika.
• Sprawdzić ciśnienie powietrza w oponach.
• Skorygować ciśnienie, w razie potrzeby.
Pedał hamulca i pedał
zmiany biegów •
Upewnić się, że działają bez zacięć.
• Nasmarować punkty obrotowe, w razie potrzeby.
Dźwignia hamulca
i dźwignia sprzęgła •
Upewnić się, że działają płynnie.
• Nasmarować punkty obrotowe dźwigni, w razie potrzeby.Podpórka boczna • Upewnić się, że działa bez zacięć.
• Nasmarować osie, w razie potrzeby.
Mocowania ramy • Upewnić się, że wszystkie nakrętki, śruby są mocno dokręcone.
• Dokręcić, w razie potrzeby.
Oświetlenie, sygnaliza -
cja, przełączniki •
Sprawdzić działanie.
• Wyregulować, w razie potrzeby.
Przełącznik podpórki
bocznej •
Sprawdzić działanie układu odcięcia zapłonu.
• Jeśli układ nie działa prawidłowo, zlecić Dealerowi Yamaha sprawdzenie pojazdu.
RUTYNOWA KONTROLA PRZED ROZPOCZĘCIEM EKSPLOATACJI RUTYNOWA KONTROLA PRZED ROZPOCZĘCIEM EKSPLOATACJI

4445Przed przystąpieniem do eksploatacji mo-
tocykla należy dokładnie zapoznać się ze
wszystkimi elementami sterowania i ich
funkcjami. W razie jakichkolwiek niejasno -
ści dotyczących obsługi elementów stero-
wania lub funkcji prosimy o skonsultowa-
nie się z Dealerem Yamaha.
OSTRZEŻENIE!
Niezapoznanie się ze wszystkimi ele-
mentami sterowania i funkcjami kon-
trolnymi może doprowadzić do utraty
kontroli nad pojazdem w czasie jazdy,
co może skutkować wypadkiem lub ob-
rażeniami ciała.
WSKAZÓWKA
Model jest wyposażony w:
• cienki kątowy czujnik, który zatrzymu-
je pracę silnika w przypadku przewró-
cenia się pojazdu. W takiej sytuacji,
wyświetlacz wskaże kod błędu 30,
ale nie jest to usterka. Przekręcić klu-
czyk do pozycji „OFF”, a następnie na
„ON”, aby wyczyścić kod błędu. Jeśli
zaniechana zostanie ta czynność,
system uniemożliwi rozruch silnika,
nawet po wciśnięciu przełącznika
start.
• system automatycznego wyłączenia
silnika. Silnik automatycznie zgaśnie,
jeśli będzie pracował na wolnych ob-
rotach dłużej niż 20 minut. Wcisnąć przełącznik start i
ponownie urucho-
mić silnik.
Uruchomienie silnika
Motocykl jest wyposażony w układ odcię-
cia zapłonu. Aby rozruch silnika był moż-
liwy, jeden z poniższych warunków musi
być spełniony:
• Przekładnia jest ustawiona na biegu
jałowym.
• Włączony jest bieg, dźwignia sprzęgła
wciśnięta, a podpórka boczna złożo-
na.
1. Przekręcić kluczyk do pozycji “ON”
i upewnić się, że przełącznik stop/run/
start jest ustawiony na
.
Następujące lampki ostrzegawcze i kon-
trolne zaświecą się na kilka sekund, a na-
stępnie zgasną.
• Lampka ostrzegawcza poziomu oleju
• Lampka ostrzegawcza poziomu pali -
wa
• Lampka ostrzegawcza temperatury
płynu chłodzącego
• Lampka ostrzegawcza problemu sil-
nika
• Lampka kontrolna zmiany biegów
• Lampka kontrolna systemu immobili -
zera
UWAGA:
Jeśli powyższe lampki ostrzegawcze lub kontrolne nie zapalają się na po-
czątku, przy przekręceniu kluczyka do
pozycji „ON” lub jeśli lampki nie gasną,
należy sprawdzić odpowiednie obwody
prądowe.
Lampka ostrzegawcza ABS powinna za-
palić się, gdy kluczyk jest przekręcony do
pozycji ”ON”, a
następnie zgasnąć przy
jeździe z prędkością 10 km/h lub wyższą.

UWAGA:
Jeśli lampka ostrzegawcza ABS nie za-
pala się lub nie gaśnie, jak wyjaśniono
powyżej, należy sprawdzić obwód prą-
dowy lampki.
2. Ustawić przekładnię w położeniu
neutralnym. Lampka kontrolna biegu
jałowego powinna zapalić się. Jeśli
lampka kontrolna nie zapala się, zle-
cić Dealerowi Yamaha sprawdzenie
obwodu elektrycznego.
3. Uruchomić silnik, naciskając prze-
łącznik start. Jeśli silnik się nie uru-
chomi, zwolnić przełącznik, odczekać
kilka sekund, a następnie spróbować
ponownie. Każda próba rozruchu po-
winna być jak najkrótsza, aby nie roz-
ładować akumulatora. Nie naciskać
przełącznika dłużej niż 10 sekund,
przy każdej jednej próbie.
UWAGA:
Aby zapewnić silnikowi maksymalną
trwałość, nigdy nie należy gwałtownie
przyśpieszać, kiedy silnik jest zimny!
Zmiana biegów

1. Pedał zmiany biegów
2. Pozycja neutralna
Skrzynia biegów pozwala wykorzystać
w maksymalnym stopniu moc silnika przy
danej prędkości i w różnych warunkach
jazdy: przy ruszaniu, przyśpieszaniu, na
podjazdach itp.
Pozycje pedału zmiany biegów zostały
przedstawione na powyższej ilustracji.
WSKAZÓWKA
Aby ustawić przekładnię w pozycji neu-
tralnej, nacisnąć pedał zmiany biegów do
samego dołu, a następnie nieznacznie go
podnieść.
UWAGA:
• Nawet, jeśli przekładnia jest w po-
zycji neutralnej, nie należy toczyć
ani holować motocykla przez dłu -
gi okres czasu na długich dystan-
sach, przy wyłączonym silniku.
Przekładnia jest prawidłowo sma-
rowana tylko podczas pracy silni -
ka. Niedostateczne smarowanie
może spowodować uszkodzenie
przekładni.
• Zawsze używać sprzęgła podczas
zmiany biegów, aby uniknąć uszko-
dzenia silnika, przekładni i układu
jezdnego, które nie są odporne na
wymuszone przesunięcia.
Wskazówki dotyczące zmniejszenia zu-
życia paliwa
Zużycie paliwa w znacznym stopniu zależy
od stylu jazdy kierowcy. Poniżej podajemy
kilka wskazówek, które pomogą uniknąć
niepotrzebnego zużycia paliwa:
• Szybko przełączać na wyższy bieg,
aby uniknąć wysokich obrotów silnika
podczas przyspieszania.
• Unikać stosowania międzygazu przy
redukcji biegu i niepotrzebnych, wyso-
kich obrotów silnika bez obciążenia.
• Wyłączyć silnik, zamiast pozostawać
na biegu jałowym przez dłuższy czas
(np. w korkach, na światłach lub na
przejazdach kolejowych). Docieranie silnika
Najważniejszy okres dla długotrwałości
użytkowania silnika Twojego motocykla,
to pierwsze przejechane 1600 km. Z
tego
powodu, należy uważnie przeczytać po-
niższy materiał. Ponieważ silnik jest nowy,
nie wolno nadmiernie obciążać go przez
pierwsze 1600 km.
Poszczególne części w silniku dociera-
ją się i polerują do odpowiednich luzów
eksploatacyjnych. Podczas tego okresu
należy unikać wysokich obrotów, dłuższej
jazdy na pełnych obrotach oraz innych ob-
ciążeń, które mogłoby prowadzić do prze-
grzania silnika
0 - 1000 km
Unikać przedłużonej jazdy na obrotach po-
wyżej 4800 obr./min.
UWAGA:
Po przejechaniu 1000 km należy wymie-
nić olej silnikowy, olej przekładniowy
oraz kasetę lub wkład filtra oleju.
1000 - 1600 km
Unikać przedłużonej jazdy na obrotach po-
wyżej 5700 obr./min.
1600 km i powyżej
Można wykorzystywać pełny zakres mocy
i obrotów silnika.
EKSPLOATACJA I WAŻNE WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE KIEROWANIA EKSPLOATACJA I WAŻNE WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE KIEROWANIA

4647UWAGA:
• Utrzymywać prędkość obrotową
silnika poza czerwoną strefą obro-
tomierza.
• W przypadku jakichkolwiek pro-
blemów z silnikiem w czasie do-
cierania silnika, należy natych-
miast skonsultować się z Dealerem
Yamaha.
WSKAZÓWKA
W trakcie i po okresie docierania silnika,
ciepło spalin może spowodować odbar -
wienie rury wydechowej, ale to normalne.
Parkowanie
Podczas parkowania, wyłączyć silnik,
a następnie wyjąć kluczyk ze stacyjki.
OSTRZEŻENIE!
• Silnik i układ wydechowy rozgrze-
wają się do wysokich temperatur.
Należy tak zaparkować motocykl,
aby przechodnie i dzieci nie byli na-
rażeni na oparzenie.
• Nie należy parkować motocykla na
podłożu pochyłym lub miękkim,
gdyż motocykl może się przewrócić.
• Nie należy parkować motocykla
w miejscach, gdzie istnieje zagroże-
nie pożarowe lub w pobliżu materia-
łów łatwopalnych. Okresowe przeglądy, regulacje i
smaro-
wanie zachowają motocykl w najbardziej
efektywnym i bezpiecznym stanie tech-
nicznym. Troska o bezpieczeństwo jest
podstawowym obowiązkiem dobrego mo-
tocyklisty.
Częstotliwość smarowania i przeglądów,
podane w tabeli, powinny być ściśle prze-
strzegane. Należy jednak wziąć pod uwa-
gę, że pogoda, teren, po którym jeździ
motocykl, uwarunkowania geograficzne,
różne cele, do których jest używany, wpły-
wają na zmniejszenie odstępów czasu po-
między przeglądami i obsługą techniczną.
W tym rozdziale znajdują się informacje
o najważniejszych czynnościach kontrol-
nych, regulacyjnych i smarowaniu.
OSTRZEŻENIE!
Zaniechanie wykonania prac konserwa-
cyjnych lub wykonanie ich w sposób
nieprawidłowy może zwiększyć ryzyko
obrażeń ciała lub śmierci osób podczas
serwisowania lub korzystania z pojaz-
du. Osoby, które nie mają doświadcze-
nia w wykonywaniu prac konserwa-
cyjnych powinny zlecić ich wykonanie
Dealerowi Yamaha.
OSTRZEŻENIE!
Przed przystąpieniem do wykonania
czynności serwisowych należy wyłą- czyć silnik. Odstąpienie od tej czyn-
ności może grozić poważnymi konse-
kwencjami.
•
Elementy obrotowe pracującego
silnika mogą spowodować zra-
nienie ciała, zniszczenie ubrania,
a elektryczne elementy mogą pora-
zić prądem lub oparzyć.
• Uruchomienie silnika podczas
serwisowania pojazdu może pro-
wadzić do uszkodzenia wzroku,
oparzenia, pożaru lub zatrucia tlen-
kiem węgla - co może doprowadzić
do śmierci. Szczegóły w punkcie:
”Unikać wdychania trujących spa-
lin”.
OSTRZEŻENIE!
Tarcze hamulcowe, zaciski, bębny
i okładziny cierne mogą nagrzewać się
w trakcie używania. Aby uniknąć opa-
rzeń, przed dotykaniem elementów ha-
mulcowych odczekaj, aby ostygły.
Kontrola emisji spalin nie tylko zapewnia
bardziej czyste powietrze, ale również jest
niezbędna do prawidłowego funkcjonowa -
nia i uzyskiwania maksymalnych osiągów
silnika. W poniższej tabeli okresowe czyn-
ności konserwacyjne dla systemu kontroli
emisji spalin zostały zgrupowane oddziel -
nie. Te czynności obsługowe wymagają
specjalistycznych danych, wiedzy i wypo-sażenia. Czynności obsługowe, wymiana
lub naprawa urządzeń kontroli emisji spa-
lin i
systemów mogą być przeprowadzone
przez Dealera Yamaha, który zapewnia fa-
chową obsługę, wiedzę i wyposażenie do
przeprowadzenia tych czynności.
Zestaw narzędzi podręcznych
1. Zestaw narzędzi podręcznych
Zestaw narzędzi podręcznych znajduje się
za panelem A (szczegóły w punkcie: ”Pa-
nel A”).
Ponadto, dodatkowy zestaw narzędzi zo-
stał wydany oddzielnie, w momencie za-
kupu pojazdu.
Niektóre czynności konserwacyjne i na-
prawy, wyszczególnione w tej Instrukcji,
mogą być wykonane przez samego użyt-
kownika. Narzędzia podręczne wystarczą
do okresowych przeglądów i wykonywa-
nia drobnych napraw. Niektóre czynności
i regulacje wymagają jednak dodatkowych
OKRESOWA KONSERWACJA I REGULACJEEKSPLOATACJA I WAŻNE WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE KIEROWANIA