display OPEL KARL 2015.75 Gebruikershandleiding (in Dutch)

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
134 Klimaatregeling
.Verwarming achterruit R1
inschakelen.
. Vorige modus opnieuw inscha-
kelen: Druk
0om de automati-
sche modus opnieuw in te
schakelen: druk op AUTO
Aanwijzing: Als
0wordt ingedrukt
terwijl de motor loopt, wordt een
Autostop verhinderd totdat er
opnieuw op
0wordt gedrukt.
Als
0wordt ingedrukt terwijl de
motor in een Autostop is, zal de
motor automatisch herstarten.
Stop/Start-systeem
0Stop/Start-
systeem 0141.
Handmatige instellingen
U kunt de instellingen van het
klimaatregelsysteem als volgt met
de toetsen en draaiknoppen veran-
deren.
Wanneer u een instelling verandert,
wordt de automatische modus
gedeactiveerd.
Luchtdebiet
Luchtdebiet instellen door de venti-
latorknop in de gewenste stand te
zetten. U herkent de gekozen aanja-
gersnelheid aan het aantal
segmenten op het display. Als de
aanjager wordt uitgeschakeld, wordt
ook de airconditioning gedeacti-
veerd.
Om de automatische modus
opnieuw in te schakelen, drukt u
op AUTO.
Luchtverdeling
Druk op de betreffende knop voor
de gewenste afstelling. De active-
ring wordt aangeduid door de LED
in de toets.
E:Naar hoofdhoogte via de
verstelbare luchtroosters.
): Naar hoofdhoogte en voeten-
ruimte.
[: Naar de voetenruimte, waarbij
een geringe hoeveelheid lucht naar
de voorruit, de ruiten van de
voorportieren en de zijdelingse
luchtroosters wordt geleid.

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
Rijden en bedienen 151
Obstakeldetectiesys-
temen
Parkeerhulp (Parkeerhulp
achteraan)
{Waarschuwing
De bestuurder is geheel verant-
woordelijk voor het inparkeren.
Controleer bij het achteruitrijden
en het gebruik van de parkeer-
hulp achter de zone rondom
de auto.
De parkeerhulp achter vereenvou-
digt het inparkeren door de afstand
tussen de auto en eventuele obsta-
kels achter te meten. Deze infor-
meert en waarschuwt de bestuurder
met geluidssignalen en een aandui-
ding op het display.
Het systeem heeft drie ultrasone
parkeersensoren in de achter-
bumper.
Aanwijzing:Accessoires e.d. die in
het detectiegebied van de sensoren
gemonteerd zijn, kunnen storingen
in het systeem veroorzaken.
Activering
Wanneer u de achteruit inschakelt,
wordt het systeem automatisch
geactiveerd. De aanwezigheid van
een obstakel wordt aangegeven
door geluiden.
De geluidssignalen volgen elkaar
sneller op naarmate de auto het
obstakel nadert. Bij een afstand van
minder dan 40 cm klinkt er een
continu geluidssignaal.
{Waarschuwing
Reflecterende oppervlakken van
voorwerpen of kleding en externe
geluidsbronnen kunnen er in
bepaalde omstandigheden toe
leiden dat het systeem een
obstakel niet registreert. In het
bijzonder moet gelet worden op
lage obstakels die het onderste
gedeelte van de bumper kunnen
beschadigen.
Deactivering
Het systeem schakelt automatisch
uit wanneer de achteruitversnelling
wordt uitgeschakeld.
Het is mogelijk dat het systeem een
obstakel niet detecteert wanneer de
auto sneller rijdt dan10 km/u.
Storing
Bij een systeemstoring gaatX
branden.
Mocht het systeem bovendien tijde-
lijk niet werken wegens sneeuw op
de sensoren, gaat
Xbranden.

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
178 Verzorging van de auto
18 Instrumentengroep
19 Display waarschuwingreflecterende led
20 Schakelaar koplampaf- stelling
21 Elektrisch bediende ruit voor
22 Elektrisch bediende ruit achter
23 -
24 Geautomatiseerde schakel- transmissiemodule
25 Extra stopcontact
26 Zonnedak
27 -
28 Carrosserieregelmodule 8
29 Carrosserieregelmodule 7
30 Carrosserieregelmodule 6
31 Carrosserieregelmodule 5
32 Carrosserieregelmodule 4
33 Carrosserieregelmodule 3
34 Carrosserieregelmodule 2 (Geen CVT Stop & Start) 35 Carrosserieregelmodule 1
(Geen CVT Stop & Start)
36 Discrete logische contact- schakelaar (CVT stop&start)
37 Achtergrondverlichting stuurbedieningsknoppen
38 -
39 Logistiek/omvormer gelijk- stroom-gelijkstroom
40 Elektrische bestuurdersruit, snelle regeling
41 Aanjagermotor
42 Voorstoelverwarming
43 HVAC-module
44 Verwarmd stuurwiel
45 Carrosserieregelmodule 2 (CVT Stop & Start)Boordgereedschap
Gereedschap
Auto's met bandenreparatieset
Het boordgereedschap zit samen
met de bandenreparatieset onder de
vloerafdekking in de bagageruimte.

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
Verzorging van de auto 199
vuil onder de krabber kan komen en
er geen krassen op de ruit worden
gemaakt.
Wisserbladen die strepen trekken,
met een zachte doek en een ruiten-
reiniger reinigen.
Zonnedak
Reinig nooit met oplos- of schuur-
middelen, brandstoffen, agressieve
middelen (bijv. lakreinigers, aceton-
houdende oplossingen enz.),
zuurhoudende of sterk alkalische
middelen of schuursponzen. Geen
was of polijstmiddelen op het
zonnedak aanbrengen.
Wielen en banden
Niet schoonmaken met hogedrukrei-
nigers.
Velgen met een pH-neutrale velgen-
reiniger reinigen.
Velgen zijn gelakt en kunnen met
dezelfde middelen worden behan-
deld als de carrosserie.
Lakschade
Geringe lakschade voordat er roest-
vorming optreedt met een lakstift
herstellen. Grotere lakschade of
roestvorming door een werkplaats
laten herstellen.
Onderstel
Sommige delen van de bodemplaat
zijn voorzien van een bescher-
mende pvc-laag, terwijl er op andere
delen een duurzame beschermende
waslaag is aangebracht.
De bodemplaat na het schoon-
spuiten controleren en zo nodig een
nieuwe waslaag laten aanbrengen.
Bitumineuze/rubber materialen
kunnen de pvc-laag aantasten.
Werkzaamheden aan de bodem-
plaat door een werkplaats laten
uitvoeren.
De bodemplaat vóór en ná de winter
schoonspuiten en daarna de
beschermende waslaag laten
controleren.
Verzorging interieur
Interieur en bekleding
Interieur van de auto inclusief instru-
mentenpaneel en bekleding alleen
met een droge doek of interieurrei-
niger schoonmaken.
Reinig de lederen bekleding met
zuiver water en een zachte doek.
Gebruik een reinigingsmiddel voor
leder als de bekleding erg vuil is.
Reinig de instrumentengroep en
displays uitsluitend met een zachte,
bevochtigde doek. Gebruik indien
nodig een milde zeepoplossing.
Stoffen bekleding met een
stofzuiger en een borstel reinigen.
Vlekken met een bekledingreiniger
verwijderen.
Het weefsel van de stof is wellicht
niet kleurvast. Dit kan zichtbare
verkleuringen veroorzaken, met
name bij lichtgekleurde bekleding.
Reinig verwijderbare vlekken en
verkleuringen zo spoedig mogelijk.
Veiligheidsgordels met lauw water of
een interieurreiniger schoonmaken.

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
Service en onderhoud 201
Service en
onderhoud
Algemene informatie
Service-informatie . . . . . . . . . . . . 201
Aanbevolen vloeistoffen,
smeermiddelen en onderdelen
Aanbevolen vloeistoffen ensmeermiddelen . . . . . . . . . . . . . 202
Algemene informatie
Service-informatie
Het is voor de bedrijfs- en verkeers-
veiligheid en voor het behoud van
de waarde van uw auto belangrijk
dat alle servicewerkzaamheden met
de voorgeschreven intervallen
worden uitgevoerd.
Het uitgebreide bijgewerkte service-
schema voor uw auto is beschikbaar
in de werkplaats.
Servicedisplay
0Service-dis-
play 067.
Europese service-intervallen
Uw auto moet elke 25.000 km of na
1 jaar - wat het eerst voorkomt -
onderhouden worden, tenzij anders
vermeld op het service-display
Bij een zwaardere belasting, bijv. bij
taxi's en politievoertuigen, geldt
wellicht een korter onderhoudsin-
terval. De Europese service-intervallen
gelden voor de volgende landen:
Andorra, België, Bosnië- Herzego-
vina, Bulgarije, Cyprus,
Denemarken, Duitsland, Estland,
Finland, Frankrijk, Griekenland,
Groenland, Groot-Brittannië, Honga-
rije, Ierland, IJsland, Italië, Kroatië,
Letland, Liechtenstein, Litouwen,
Luxemburg, Macedonië, Malta,
Monaco, Montenegro, Nederland,
Noorwegen, Oostenrijk, Polen,
Portugal, Roemenië, San Marino,
Servië, Slovenië, Slowakije, Spanje,
Tsjechische Republiek, Zweden,
Zwitserland.
Servicedisplay
0Service-dis-
play 067.
Internationale service-inter-
vallen
Uw auto moet elke 15.000 km of na
1 jaar - wat het eerst voorkomt -
onderhouden worden, tenzij anders
vermeld op het service-display.

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
202 Service en onderhoud
De internationale service-intervallen
zijn geldig in de landen die niet tot
de groep behoren waarvoor de
Europese service-intervallen werden
opgesteld.
Servicedisplay
0Service-dis-
play 067.
Registraties
Servicebevestigingen worden
geregistreerd in het onderhouds-
boekje. De datum en kilometerstand
worden ingevuld en vergezeld van
de stempel en handtekening van de
onderhoudsgarage.
Zorg ervoor dat het onderhouds-
boekje correct is ingevuld, aange-
zien een doorlopend bewijs van
service uiterst belangrijk is in geval
van garantie- of goodwillclaims. Dit
vormt bovendien een voordeel bij
verkoop van de auto.
Service-interval met resterende
levensduur van motorolie
Het service-interval is gebaseerd op
diverse parameters afhankelijk van
het gebruik. Het service-display meldt wanneer
de motorolie moet worden ververst.
Servicedisplay
0Service-dis-
play 067.
Aanbevolen vloei-
stoffen, smeermid-
delen en onderdelen
Aanbevolen vloeistoffen
en smeermiddelen
Gebruik alleen producten die
voldoen aan de aanbevolen specifi-
caties. Schade als gevolg van het
gebruik van producten die niet
voldoen aan deze specificaties,
wordt niet gedekt door de garantie.
{Waarschuwing
Bedrijfsvloeistoffen zijn gevaarlijk
en mogelijk giftig. Voorzichtig
hanteren. Informatie op de
verpakking in acht nemen.
Motorolie
Motorolie wordt onderscheiden naar
de kwaliteit en viscositeit. Bij het
kiezen van de juiste motorolie is
kwaliteit belangrijker dan viscositeit.
De oliekwaliteit zorgt bijvoorbeeld
voor een schone motor, bescher-

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
Index 217
De motor starten . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
DekselsWiel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
Derde remlicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
Diefstalbeveiligingssystemen Startbeveiliging . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Displays
Onderhoud . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Driehoek, gevaren . . . . . . . . . . . . . . . 55
Driepuntsgordel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
E
EHBO-set . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
Elektrisch systeem Zekeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174
Zekeringenkast in motor-ruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Zekeringenkast instrumen- tenpaneel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
Elektrische aansluitingen Aan/uit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
Elektronisch klimaatregel- systeem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Elektronische stabiliteitsre- geling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
Event Data Recorders (EDR) . . . 213
F
Frontaal airbagsysteem . . . . . . . . . . 41
G
Gebruik van deze handleiding . . . . 3
Gegevensrecorders, Gebeur-
tenis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
Gereedschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
Gevaar, Waarschuwing en Voorzichtig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
Gevarendriehoek . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Gewicht
Voertuig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
Gloeilamp vervangen Achterlichten . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
Binnenverlichting . . . . . . . . . . . . . 173
Derde remlicht . . . . . . . . . . . . . . . . 172
Instrumentenverlichting . . . . . . . 173
Kentekenplaatlampen . . . . . . . . 173
Koplampen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Koplampen en parkeer-
lichten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Mistlampen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
Parkeerlichten . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
Richtingaanwijzers opzij . . . . . . 172
Richtingaanwijzers vooraan . . . 170
Gordijnairbagsysteem . . . . . . . . . . . 42
H
Handbediende ruiten . . . . . . . . . . . . 28
Handgeschakelde versnel- lingsbak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
Handzender . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Radio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Hellingrem (HSA) . . . . . . . . . . . . . . . 147
Hergebruik na einde van levensduur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
Hoeveelheden en specifi-
caties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Hoofdsteunen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
Hulp- Apparatuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .110
I
Identificatielabel . . . . . . . . . . . . . . . . 208
Inbouwposities kinderveilig-
heidssystemen . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
Ingeschakelde accessoire-
voeding (RAP) . . . . . . . . . . . . . . . . 141
Inklapbare spiegels . . . . . . . . . . . . . . 27
Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2, 92
Inrijden, nieuwe auto . . . . . . . . . . . 139
Instapverlichting . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
Instellingen Opgeslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Instrumentenpaneel Opbergruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
Index 219
Lichtschakelaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Luchtfilter, Interieur . . . . . . . . . . . . . 137
Luchtinlaat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
M
MeldingenBoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
Meters Brandstof . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
Dagteller . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Kilometerteller . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Motorkoelvloeistoftempe-ratuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Richtingaanwijzer . . . . . . . . . . . . . . . 68
Service-display . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Snelheidsmeter . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Toerenteller . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
Middenconsoleverlichting . . . . . . . . 90
Mistachterlicht . . . . . . . . . . . . . . . 73, 87
Mistlamp voor Lampje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
Mistlampen Achter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Gloeilamp vervangen . . . . . . . . . 170
Voor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Motor
Koelvloeistof . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
Koelvloeistofthermometer . . . . . . . 67
Lampje bandenspanning . . . . . . . . 72 Motor (Vervolg)
Lampje controleer en onder-
houd motor spoedig . . . . . . . . . . . 70
Lampje Motorvermogen
verminderd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
Starten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15, 140
Stop/start-systeem . . . . . . . . . . . . 141
Uitlaat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
Waarschuwingslampje koelvloeistoftemperatuur . . . . . . 72
Motor starten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Motorgegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Motoridentificatie . . . . . . . . . . . . . . . 207
Motorkap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
N
Net, bagage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Nieuwe auto inrijden . . . . . . . . . . . . 139
O
Olie Lampje bandenspanning . . . . . . . . 72
Motor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
Onderhoud . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
Accessoires en modificatiesvan auto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
Motor spoedig-lampje . . . . . . . . . . . 70
Regelmatig gebruik van de airconditioning . . . . . . . . . . . . . . 137 Onderhoud (Vervolg)
Vehicle soon (SVS-lampje) . . . . . 70
Werkzaamheden uitvoeren . . . 162
Onderhoudsschema
Aanbevolen vloeistoffen ensmeermiddelen . . . . . . . . . . . . . . 202
Opbergruimte Auto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
Bagageruimte . . . . . . . . . . . . . . 24, 52
Opbergruimten Afdekplaat achterin/opberg-ruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Bagagenet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Beladingsinformatie . . . . . . . . . . . . . 56
Dashboardkastje . . . . . . . . . . . . . . . 51
Instrumentenpaneel . . . . . . . . . . . . 51
Opbergvakken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Opbergruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Opgelet, gevaar en waarschuwing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
Opgeslagen instellingen . . . . . . . . . 20
Overzicht, Infotainment- systeem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
P
Parkeerhulp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
Parkeerplaats . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143Lampje ultrasoonparkeerhulp . . . 71

OPEL Karl Owner Manual (GMK-Localizing-EU LHD-9231167) - 2016 - crc -
5/8/15
220 Index
Parkeerplaats (Vervolg)Rem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Pass, Car . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Persoonlijk Boord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Portier Centrale vergrendeling . . . . . . . . . 21
Lampje, open . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
Prestaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Privacy
Radiofrequentie-identificatie(RFID) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
Profieldiepte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
R
Radio Personaliseren . . . . . . . . . . . . . . . .117
Radio's AM/FM-radio . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
Radiodatasysteem (RDS) . . . . . . . 108
Radiofrequentie Identificatie (RFID) . . . . . . . . . . . . 213
Regelmatig gebruik van de airconditioning . . . . . . . . . . . . . . . . 137
Remsysteem . . . . . . . . . . . . . . 146, 165 Antiblokkeer . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
Assistent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Parkeerplaats . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Vloeistof . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 Remsysteem (Vervolg)
Waarschuwingslampje rem-
en koppelingssysteem . . . . . . . . 70
Reparatieset
Band . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
Reservewiel Compact . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
Richtingaanwijzer . . . . . . . . . . . . . . . . 68
Richtingaanwijzers . . . . . . . . . . . . . . . 86
Richtingaanwijzers opzij . . . . . . . . 172
Richtingaanwijzers vooraan . . . . . 170
Rijregelsystemen . . . . . . . . . . . . . . . 148 Elektronische stabili-teit (ESC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
Ruimte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Lading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
Ruiten Aan/uit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Handmatig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Verwarming, achter . . . . . . . . . . . . . 29
Ruitenwissers Achterruitensproeier . . . . . . . . . . . . 61
S
SchakelaarsAirbag deactiveren . . . . . . . . . . . . . . 43
Schakellampje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
Schoonmaken Verzorging exterieur . . . . . . . . . . 197 Schoonmaken (Vervolg)
Verzorging interieur . . . . . . . . . . . 199
Service en onderhoud Service-informatie . . . . . . . . . . . . 201
Service-display . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Service-informatie . . . . . . . . . . . . . . 201
Slepen Auto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
Sleutels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Sloopauto
Einde van levensduur . . . . . . . . 161
Sloten Automatische portier . . . . . . . . . . . . 23
Centrale vergrendeling . . . . . . . . . 21
Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Snelheidsbegrenzer . . . . . . . . . . . . 154
Snelheidsmeter . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Spanning Band . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .211
Specificaties en hoeveel- heden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Spiegels Aan/uit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Bol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Handmatig verstelbare
achteruitkijkspiegel . . . . . . . . . . . . 27
Inklappen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
Verwarmbaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27