tow JEEP COMPASS 2019 Instrukcja obsługi (in Polish)
[x] Cancel search | Manufacturer: JEEP, Model Year: 2019, Model line: COMPASS, Model: JEEP COMPASS 2019Pages: 427, PDF Size: 6.95 MB
Page 310 of 427

PRZESTROGA!
• Prowadzić ostrożnie i unikać ostrych
zakrętów i dużych nierówności, zwłasz-
cza gdy pojazd jest mocno obciążony.
• Nie pokonywać większych odległości
po suchej nawierzchni.
• Przestrzegać instrukcji producenta
osprzętu wspomagającego przyczep-
ność, dotyczących sposobu montażu,
dozwolonej prędkości jazdy i warunków
eksploatacji. Zawsze należy przestrze-
gać prędkości jazdy zalecanej przez
producenta osprzętu wspomagającego
przyczepność, jeśli jest to prędkość niż-
sza niż 48 km/h (30 mph).
• Nie zakładać urządzeń wspomagają-
cych przyczepność na kompaktowe
koło zapasowe.
Zalecenia dotyczące przekładania
opon
Opony na przedniej i tylnej osi są podda-
wane różnym obciążeniom i pracują w inny
sposób podczas skręcania, jazdy i hamowa-
nia. Z tego względu zużywają się w różnym
tempie.Można przeciwdziałać temu zjawisku po-
przez okresowe przekładanie opon. Korzy-
ści wynikające z przekładania opon są
szczególnie duże w przypadku opon o agre-
sywnym bieżniku, takich jak opony do jazdy
drogowej/terenowej. Przekładanie opon wy-
dłuża czas ich eksploatacji, pomaga w utrzy-
maniu prawidłowych poziomów przyczepno-
ści w błocie, śniegu i na mokrej nawierzchni,
a także przyczynia się do równej i cichej
pracy opon.
Więcej informacji na temat odpowiednich
okresów międzyserwisowych znajduje się
w części „Plan konserwacji”. Przyczyny
szybkiego lub nietypowego zużycia opon
należy usunąć przed przełożeniem opon.
Zalecana metoda przekładania opon w po-
jazdach z napędem na przednie koła (FWD)
to tzw. metoda „od przodu na krzyż”, przed-
stawiona na ilustracji. Ta metoda przekłada-
nia nie ma zastosowania w przypadku opon
o bieżniku kierunkowym, których nie można
zamieniać stronami.Zalecana metoda przekładania opon w po-
jazdach z napędem na cztery koła (4WD) to
tzw. metoda „od tyłu na krzyż”, przedsta-
wiona na ilustracji.
Kolejność przekładania opon
w pojazdach z napędem na przednie
koła (FWD)
Kolejność przekładania opon
w pojazdach z napędem na cztery
koła (4WD)
SERWIS I KONSERWACJA
308
Page 311 of 427

PRZESTROGA!
Prawidłowe funkcjonowanie pojazdów
z napędem na cztery koła zależy od tego,
czy na wszystkich kołach zamontowane
są opony jednakowego rozmiaru, typu
i o takim samym obwodzie. Wszelkie róż-
nice w rozmiarach opon mogą spowodo-
wać uszkodzenia zespołu przeniesienia
mocy. Powinno przestrzegać się harmo-
nogramu przekładania opon w celu za-
chowania balansu ich zużycia.
NADWOZIE
Konserwacja nadwozia
Mycie
• Regularnie myć pojazd. Pojazd należy myć
w zacienionym miejscu za pomocą delikat-
nego szamponu samochodowego, pamię-
tając o dokładnym spłukaniu nadwozia czy-
stą wodą.
• W przypadku nagromadzenia insektów,
smoły i innych podobnych osadów na po-
jeździe stosować określony środek czysz-
czący do ich usuwania.• Do usuwania warstwy kurzu, plam oraz do
zabezpieczenia lakieru pojazdu należy sto-
sować wyłącznie wysokiej jakości wosk
czyszczący. Uważać, aby nie zadrapać la-
kieru.
• Unikać stosowania środków ściernych i po-
lerowania tarczami polerskimi, które mogą
doprowadzić do utraty połysku lub zmniej-
szenia warstwy lakieru.
PRZESTROGA!
• Nie wolno używać ściernych lub zbyt
mocnych środków czyszczących, ta-
kich jak wełna stalowa lub proszki do
szorowania, które mogą prowadzić do
zadrapania powierzchni metalowych
i lakierowanych.
• Stosowanie myjek ciśnieniowych
o mocy przekraczającej 1200 psi
(8274 kPa) może doprowadzić do
uszkodzenia lub zdarcia lakieru i ety-
kiet.
Niektóre elementy pojazdu mogą być poma-
lowane matowym lakierem, który wymaga
specjalnej pielęgnacji.
PRZESTROGA!
Unikać mycia wałkami myjącymi i/lub
szczotkami w automatycznych myjniach
samochodowych. Pojazd należy myć wy-
łącznie ręcznie, stosując środki o neutral-
nym pH; wycierać do sucha irchą. Do
czyszczenia samochodu nie należy uży-
wać środków ściernych i/lub polerskich.
Należy niezwłocznie i dokładnie usuwać
ptasie odchody, ponieważ zawierają one
kwas, który jest szczególnie żrący. Należy
unikać (jeżeli jest to możliwe) parkowania
pojazdu pod drzewem; należy niezwłocz-
nie usuwać żywice roślinne, ponieważ je-
żeli wyschną, ich usunięcie może wyma-
gać zastosowania środków ściernych
i/lub polerskich, które jest niepożądane ze
względu na ryzyko zmiany typowej kla-
rowności powłoki lakierniczej. Nie używać
czystego płynu do spryskiwaczy do
czyszczenia przedniej i tylnej szyby; na-
leży go rozcieńczyć aż do uzyskania roz-
tworu minimum 50% wody. Czysty płyn do
spryskiwaczy należy stosować wyłącznie,
gdy jest to niezbędne ze względu na tem-
peraturę otoczenia.
309
Page 312 of 427

Specjalne środki ochronne
• W przypadku jazdy po drogach pokrytych
solą, pyłem lub podczas jazdy w pobliżu
oceanu, należy przynajmniej raz w mie-
siącu spłukać podwozie wodą.
• Bardzo ważne jest, aby otwory odpływowe
w dolnych krawędziach drzwi, paneli waha-
czy i części ładunkowej były zawsze czyste
i drożne.
• W przypadku znalezienia odłamków ka-
mieni lub zadrapań lakieru należy je nie-
zwłocznie usunąć. Koszty takich napraw
ponosi właściciel pojazdu.
• Jeżeli dojdzie do uszkodzenia pojazdu
z powodu kolizji lub podobnej przyczyny,
w wyniku której lakier lub powłoka
ochronna zostanie uszkodzona, należy
niezwłocznie zlecić naprawę pojazdu.
Koszty takich napraw ponosi właściciel po-
jazdu.
• Jeżeli pojazd jest przeznaczony do prze-
wożenia towarów takich jak środki che-
miczne, nawozy, sól do odmrażania itp.,
należy się upewnić, że materiały te zostały
odpowiednio i szczelnie zapakowane.• W przypadku częstej jazdy po drogach żwi-
rowych warto rozważyć zamontowanie za
każdym kołem osłon zabezpieczających
przed uderzeniami kamieni i błotem.
• Zabezpieczyć zadrapania jak najszybciej.
Autoryzowany dealer posiada w swojej
ofercie lakiery uzupełniające odpowiada-
jące kolorowi pojazdu.
WNĘTRZE
Fotele i elementy tapicerowane
Do czyszczenia tapicerki z tkaniny i wykła-
dzin należy stosować określony środek
czyszczący.
OSTRZEŻENIE!
Do czyszczenia nie wolno stosować moc-
nych rozpuszczalników. Wiele z nich to
substancje łatwopalne, których stosowa-
nie w zamkniętych przestrzeniach może
spowodować obrażenia układu oddecho-
wego.
Procedura czyszczenia tworzywa
Stain Repel — zależnie od wyposaże-
nia
Siedzenia Stain Repel należy czyścić w na-
stępujący sposób:
• Usunąć jak najwięcej plam za pomocą czy-
stego, suchego ręcznika.
• Doczyścić pozostałe plamy czystym, zwil-
żonym ręcznikiem.
• Do usuwania uporczywych plam należy
stosować delikatny roztwór mydła oraz wil-
gotną ściereczkę. Resztki mydlin należy
usuwać za pomocą czystego, nawilżonego
ręcznika.
• Do usuwania tłustych plam należy używać
dedykowanego środka czyszczącego oraz
wilgotnej szmatki. Resztki mydlin należy
usuwać za pomocą czystego, nawilżonego
ręcznika.
• Z produktami Stain Repel nie należy stoso-
wać mocnych rozpuszczalników ani żad-
nych innych środków zabezpieczających.
SERWIS I KONSERWACJA
310
Page 313 of 427

Konserwacja pasów bezpieczeństwa
Nie wolno wybielać, farbować ani czyścić
pasów bezpieczeństwa rozpuszczalnikami
chemicznymi ani ściernymi środkami czysz-
czącymi. Spowoduje to osłabienie tkaniny.
Tkanina może również ulec osłabieniu na
skutek oddziaływania promieni słonecznych.
Jeżeli pasy wymagają wyczyszczenia, na-
leży użyć delikatnego roztworu mydła lub
letniej wody. Nie należy wymontowywać pa-
sów z pojazdu w celu ich wyczyszczenia.
Wytrzeć miękką szmatką.
Jeżeli pasy są postrzępione, zużyte lub za-
pięcia pasów nie działają prawidłowo, należy
je wymienić.
OSTRZEŻENIE!
Postrzępiony lub podarty pas bezpieczeń-
stwa może się zerwać w trakcie kolizji, nie
zapewniając ochrony. Pasy bezpieczeństwa
należy regularnie kontrolować, sprawdzając
ślady rozcięć i wystrzępienia oraz zamocowa-
nie elementów. Uszkodzone części należy
natychmiast wymieniać. Systemu nie wolno
demontować ani przerabiać. Jeśli w trakcie
OSTRZEŻENIE!
kolizji elementy pasów bezpieczeństwa ule-
gły uszkodzeniu (wygięty zwijacz, rozdarta
taśma itp.), należy je wymienić.
Części z tworzy sztucznych
i powlekane
Do czyszczenia tapicerki winylowej należy
stosować odpowiedni środek czyszczący.
PRZESTROGA!
• Bezpośredni kontakt odświeżaczy po-
wietrza, środków odstraszających
owady, olejków do opalania lub środ-
ków odkażających do rąk z powierzch-
niami plastikowymi, polakierowanymi
lub ozdobionymi znajdującymi się we-
wnątrz pojazdu może spowodować
trwała uszkodzenia. Należy natych-
miast wytrzeć szmatką.
• Uszkodzenia spowodowane przez tego
typu produkty mogą nie zostać objęte
przez ograniczoną gwarancję na nowy
pojazd.
Czyszczenie plastikowych soczewek
zestawu wskaźników
Soczewki przed wskaźnikami pojazdu znaj-
dują się w obudowie z przezroczystego two-
rzywa sztucznego. Podczas czyszczenia so-
czewek należy uważać, aby nie zadrapać
powierzchni tworzywa sztucznego.
1.
Czyścić za pomocą nawilżonej miękkiej
szmatki. Można zastosować delikatny roz-
twór mydła, ale nie wolno używać środków
o dużej zawartości alkoholu ani ściernych
środków czyszczących. Po użyciu mydła
czyszczoną powierzchnię należy wytrzeć
czystą, zwilżoną szmatką.
2. Wytrzeć miękką szmatką.
311
Page 314 of 427

Skórzana tapicerka
Najlepszym sposobem pielęgnacji skórzanej
tapicerki jest czyszczenie jej za pomocą nawil-
żonej, miękkiej szmatki. Drobiny brudu mogą
działać na zasadzie materiału ściernego,
uszkadzając skórzaną tapicerkę, należy je więc
na bieżąco usuwać za pomocą mokrej szmatki.
Podczas czyszczenia należy zachować szcze-
gólną ostrożność, aby nie nasączyć skórzanej
tapicerki. Do czyszczenia skórzanej tapicerki
nie wolno stosować środków do nadawania
połysku, olejków, płynów czyszczących, roz-
puszczalników, detergentów ani środków na
bazie amoniaku. Stosowanie środka regeneru-
jącego powierzchnie skórzane nie jest ko-
nieczne, aby zachować ich oryginalny stan.
UWAGA:
Na skórzanej tapicerce o jasnym kolorze
widoczne jest każde ciało obce lub kurz,
wskutek czego większość pojazdów jest wy-
posażona w tapicerkę o ciemniejszych kolo-
rach. Skórzana tapicerka została zaprojek-
towana z myślą o ułatwieniu czyszczenia.
PRZESTROGA!
Nie stosować alkoholu ani środków
czyszczących na bazie alkoholu czy ke-
tonu do czyszczenia tapicerki skórzanej,
ponieważ może to spowodować jej
uszkodzenie.
Powierzchnie szklane
Wszystkie szklane powierzchnie należy re-
gularnie czyścić środkami do czyszczenia
szkła stosowanymi w gospodarstwach do-
mowych. Nie wolno stosować ściernych
środków czyszczących. Zachować ostroż-
ność podczas mycia tylnej szyby od we-
wnątrz, jeśli jest wyposażona w elektryczny
obwód ogrzewania, jak również szyb wypo-
sażonych w anteny radiowe. Nie wolno sto-
sować skrobaczek lub innych ostrych narzę-
dzi, które mogłyby uszkodzić elementy tego
układu.
W przypadku czyszczenia lusterka wstecz-
nego należy rozpylić środek czyszczący na
ręcznik lub szmatę. Nie wolno rozpylać
środka czyszczącego bezpośrednio na po-
wierzchnię lusterka.
SERWIS I KONSERWACJA
312
Page 316 of 427

SPECYFIKACJE
MOMENTÓW DOKRĘCANIA
OGUMIONEGO KOŁA
Odpowiednie dokręcenie nakrętki/śruby
koła jest bardzo ważne, ponieważ decyduje
ono o prawidłowym zamocowaniu koła w po-
jeździe. Przy każdym zdejmowaniu i zakła-
daniu koła wymagane jest dokręcenie
nakrętek/śrub koła odpowiednio skalibrowa-
nym kluczem dynamometrycznym przy uży-
ciu sześciokątnej głębokiej nasadki wysokiej
jakości.
Specyfikacje momentów dokręcenia
Moment do-
kręcania
nakrętki/
śruby koła**Rozmiar
nakr./śr.Rozmiar
klucza
100 Ft-Lbs
(135 Nm)M12 x 1,25 17 mm
**Należy stosować wyłącznie nakrętki/śruby
do kół zalecane przez autoryzowanego de-
alera, a przed ich przykręceniem należy usu-
nąć wszelkie zanieczyszczenia bądź olej.Przed założeniem opony należy sprawdzić
powierzchnię mocowania koła i należy usu-
nąć korozję lub luźne elementy.
Dokręcić nakrętki/śruby koła po przekątnej,
aż każda nakrętka/śruba zostanie dokrę-
cona dwukrotnie. Upewnić się, że otwór klu-
cza został dobrze nałożony na nakrętkę
koła/śrubę (nie nakładać do połowy).
UWAGA:
W razie wątpliwości w zakresie prawidło-
wego momentu dokręcenia nakrętek należy
zlecić ich sprawdzenie kluczem dynamome-
trycznym u autoryzowanego dealera lub
w warsztacie samochodowym.
Po przejechaniu 25 mil (40 km) należy spraw-
dzić moment dokręcenia nakrętek/śrub kół, aby
uzyskać pewność, że wszystkie nakrętki/śruby
kół mocno przylegają do koła.
OSTRZEŻENIE!
Nie dokręcać nakrętek/śrub kół całkowicie,
aby uniknąć ryzyka zepchnięcia samochodu
z podnośnika. Nakrętki/śruby dokręcać do
końca dopiero po opuszczeniu pojazdu
z podnośnika. Niezastosowanie się do tego
ostrzeżenia grozi obrażeniami ciała.
Sposób dokręcania
DANE TECHNICZNE
314
Page 319 of 427

Minimalny prześwit nad podłożem (od-
niesienie A)
Wartość prześwitu jest mierzona przy dolnej
krawędzi mechanizmu różnicowego. War-
tość ta określa także „kąt natarcia”, „kąt zej-
ścia” i „kąt rampowy”.
Wymiary są wyrażone w calach (mm) i odno-
szą się do pojazdu wyposażonego w orygi-
nalne opony.
Kąt natarcia (odniesienie B)
Kąt natarcia jest wyznaczany przez poziomą
linię nawierzchni drogi i linię styczną prze-
chodzącą pomiędzy przednim kołem a naj-
niżej wystającym punktem pojazdu.
Im szerszy kąt, tym mniejsza szansa, aby
uderzyć o przeszkodę nadwoziem lub pod-
woziem podczas wjeżdżania na strome zbo-
cze lub pokonywania przeszkody.Kąt zejścia (odniesienie C)
Kąt zejścia jest wyznaczany przez takie
same linie jak kąt natarcia, tylko odnosi się
do tylnej części pojazdu.
Kąt rampowy (odniesienie D)
Wartość „kąta rampowego” jest połączona
z prześwitem pojazdu nad podłożem i wska-
zuje zdolność pojazdu do pokonywania
mniej lub bardziej stromej rampy bez zawiś-
nięcia pojazdu nadwoziem lub podwoziem
na podłożu po dotknięciu rampy najniższą
i najbardziej wystającą częścią (zwykle spo-
dem podwozia), ponieważ mogłoby to
znacznie zmniejszyć przyczepność kół.
Koła bez odpowiedniej przyczepności do
podłoża nie są w stanie utrzymać ruchu po-
jazdu i powodują kołysanie.Im wyższy prześwit nad podłożem, tym szer-
szy kąt rampowy. Zawsze należy pamiętać,
że im prześwit jest wyższy, tym stabilność
niższa, z powodu wyżej położonego środka
ciężkości, który zmniejsza kąt przewrócenia
na bok.
Prześwit nad podłożem / pomiary
typowych kątów
317
Page 320 of 427

KOŁA
Koła i opony
Rozmiar obręczy koła Rozmiar opon Ciśnienie w oponach psi
(bar)Koło zapasowe
Model Sport 16 x 6,5 ET40215/65 R16 98H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
T165/80 D17* (kompak-
towe) – 225/60 R17 99H*
(pełnowymiarowe, do
użytku tymczasowego,
z ograniczeniem prędko-
ści) Model Longitude16 x 6,5 ET40215/65 R16 98H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
17 x 7,0 ET40225/60 R17 99H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
Model Limited17 x 7,0 ET40225/60 R17 99H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
18 x 7,0 ET40225/55 R18 98H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
19 x 7,5 ET40235/45 R19 95H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu
Model Trailhawk 17 x 6,5 ET40225/60 R17 99H
-całoroczne35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłu225/60 R17 (pełnowymia-
rowe)
Model Night Eagle 18 x 7,0 ET40225/55 R18 98H –
3-sezonowe35 (2,41) z przodu
32 (2,21) z tyłuT165/80 D17* (kompak-
towe) – 225/60 R17 99H*
(pełnowymiarowe, do
użytku tymczasowego,
z ograniczeniem prędko-
ści)
* Opcjonalnie
DANE TECHNICZNE
318
Page 322 of 427

Parametry masy
2,4 Tigershark
175HP ATX
AWD2599 (1179) 2379 (1079) 3389 (1537) 4599 (2086) 6803 (3086) 1210,3 (549) 150 (68)
2,4 Tigershark
175HP ATX
4WD (TRAIL-
HAWK)2599 (1179) 2379 (1079) 3653 (1657) 4698 (2131) 6903 (3131) 1044,9 (474) 150 (68)
PRZESTROGA!
Nie należy obciążać pojazdu powyżej
wartości dopuszczalnej masy całkowitej
(GVWR) ani powyżej wartości maksymal-
nego obciążenia obu osi (GAWR). Jeśli
tak się stanie, może to wpłynąć na właś-
ciwości jezdne pojazdu lub doprowadzić
do uszkodzenia jego elementów. Może to
doprowadzić do utraty panowania nad
prowadzonym pojazdem. Przeciążenie
pojazdu może również skrócić czas jego
eksploatacji. Nigdy nie przekraczać mak-
symalnej łącznej wartości obciążenia po-
jazdu: maksymalna masa holowanej
przyczepy jest dozwolona tylko w przy-
padku, gdy nie przekracza maksymal-
nego łącznego obciążenia pojazdu.
PALIWO — SILNIK
BENZYNOWY
Turbodoładowany silnik benzynowy
1.4 l
Silnik spełnia wszystkie wymogi norm okre-
ślających dopuszczalną emisję zanieczysz-
czeń oraz zapewnia zadowalające zużycie
paliwa i osiągi. Musi być zasilany wysokiej
jakości benzyną bezołowiową o liczbie okta-
nowej wynoszącej minimum 95. Optymalne
osiągi i zużycie paliwa można uzyskać, sto-
sując benzynę o liczbie oktanowej wynoszą-
cej minimum 98.
Nieznaczne spalanie stukowe na niskich
prędkościach obrotowych nie jest niebez-
pieczne dla silnika. Jednak utrzymujące się,silne spalanie stukowe przy wysokich pręd-
kościach obrotowych może uszkodzić silnik
i wymaga natychmiastowej kontroli w serwi-
sie. Słabej jakości benzyna może powodo-
wać problemy takie jak trudny rozruch, gaś-
nięcie i nierówna praca. Jeśli pojawią się
takie symptomy, przed udaniem się na kon-
trolę do serwisu należy wypróbować paliwo
innej marki.
Słabej jakości benzyna może powodować
problemy takie jak trudny rozruch, gaśnięcie
i nierówna praca. Jeśli pojawią się takie
symptomy, przed udaniem się na kontrolę do
serwisu należy wypróbować paliwo innej
marki.
DANE TECHNICZNE
320
Page 323 of 427

Silnik benzynowy 2,4 l
Silnik spełnia wszystkie wymogi norm okre-
ślających dopuszczalną emisję zanieczysz-
czeń oraz zapewnia optymalne zużycie pa-
liwa i znakomite osiągi. Musi być zasilany
benzyną bezołowiową o liczbie oktanowej
wynoszącej minimum 91.
Nieznaczne spalanie stukowe na niskich
prędkościach obrotowych nie jest niebez-
pieczne dla silnika. Jednak utrzymujące się,
silne spalanie stukowe przy wysokich pręd-
kościach obrotowych może uszkodzić silnik
i wymaga natychmiastowej kontroli w serwi-
sie. Słabej jakości benzyna może powodo-
wać problemy takie jak trudny rozruch, gaś-
nięcie i nierówna praca. Jeśli pojawią się
takie symptomy, przed udaniem się na kon-
trolę do serwisu należy wypróbować paliwo
innej marki.
Benzyna słabej jakości może powodować
problemy takie jak trudny rozruch, gaśnięcie
i nierówna praca. Jeśli pojawią się takie
symptomy, spróbować paliwa innej marki
przed udaniem się na kontrolę do serwisu.
Etanol
Producent zaleca stosowanie paliwa, które
nie zawiera więcej niż 10% etanolu. Zakup
paliwa u renomowanego dostawcy redukuje
ryzyko przekroczenia progu 10% i/lub za-
kupu paliwa o nietypowych właściwościach.
PRZESTROGA!
Stosowanie paliwa o zawartości etanolu
przekraczającej 10% może spowodować
nieprawidłową pracę silnika, trudności
z rozruchem silnika oraz szybsze zużywa-
nie elementów układu zasilania. Powyż-
sze problemy mogą spowodować trwałe
uszkodzenie pojazdu.
Dodatki do paliwa
Należy unikać stosowania przypadkowych
środków do czyszczenia układów paliwo-
wych. Wiele tego typu środków przeznaczo-
nych do usuwania osadów gumy i lakieru
zawiera aktywne rozpuszczalniki lub po-
dobne substancje. Środki te mogą uszkodzić
uszczelnienia układu paliwowego oraz
strukturę membran.
Ikona identyfikacji paliwa zgodna
z normą EN16942
Niniejsze symbole ułatwiają rozpoznanie
prawidłowego paliwa, które należy stosować
w samochodzie. Przed rozpoczęciem tanko-
wania należy porównać symbol znajdujący
się na klapce wlewu paliwa z symbolem na
dystrybutorze (jeżeli jest widoczny).
321