tow TOYOTA PRIUS 2017 Instrukcja obsługi (in Polish)

Usunàç kurz i piach za pomocà odkurzacza. Zabrudzone powierzch-
nie wycieraç szmatkà zwil˝onà letnià wodà.
W przypadku trudnych do usuni´cia zabrudzeƒ, nale˝y je przetrzeç
mi´kkà szmatkà zwil˝onà rozcieƒczonym jednoprocentowym roztwo-
rem wodnym neutralnego detergentu.
Wycisnàç szmatk´, a nast´pnie dok∏adnie wytrzeç wszelkie pozo-
sta∏oÊci detergentu i wody.
Usunàç kurz i piach za pomocà odkurzacza.
Wytrzeç zabrudzone powierzchnie mi´kkà szmatkà zwil˝onà roz-
cieƒczonym detergentem.
U˝yç w przybli˝eniu 5% roztworu wodnego neutralnego Êrodka przezna-
czonego do prania tkanin we∏nianych.
Wycisnàç szmatk´, a nast´pnie dok∏adnie wytrzeç do sucha wszelkie
pozosta∏oÊci detergentu.
W celu osuszenia powierzchni nale˝y jà wytrzeç suchà, mi´kkà
szmatkà. Pozostawiç powierzchni´ do wyschni´cia w zacienionym
i przewiewnym miejscu.
Usunàç kurz i piach za pomocà odkurzacza.
Przetrzeç mi´kkà szmatkà zwil˝onà rozcieƒczonym jednoprocento-
wym roztworem wodnym neutralnego detergentu.
Wycisnàç szmatk´, a nast´pnie dok∏adnie wytrzeç wszelkie pozo-
sta∏oÊci detergentu i wody.
5146-1. Dba∏oÊç o samochód
Czyszczenie i konserwacja wn´trza
Podczas czyszczenia wn´trza samochodu nale˝y przestrzegaç
poni˝szych wskazówek, co pozwoli utrzymaç je w mo˝liwie naj-
lepszym stanie.
Utrzymywanie wn´trza w czystoÊci
Czyszczenie obiç skórzanych
Czyszczenie obiç ze sztucznej skóry
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 514 (Black plate)

Konserwacja obiç skórzanych
W celu utrzymania dobrego wyglàdu Toyota zaleca czyszczenie obiç skórzanych
przynajmniej dwa razy w roku.
Czyszczenie wyk∏adziny dywanowej przy u˝yciu szamponów piankowych
Na rynku dost´pnych jest wiele preparatów pieniàcych do czyszczenia wyk∏a-
dzin dywanowych. Do nanoszenia piany pos∏u˝yç si´ gàbkà lub szczotkà.
Szorowaç kolistymi ruchami. Nie u˝ywaç wody. Wytrzeç zabrudzone po-
wierzchnie i pozostawiç do wyschni´cia. Najlepsze rezultaty uzyskuje si´,
utrzymujàc wyk∏adzin´ w mo˝liwie suchym stanie.
Czyszczenie pasów bezpieczeƒstwa
Pasy bezpieczeƒstwa mo˝na czyÊciç letnià wodà z myd∏em, pos∏ugujàc si´
szmatkà lub gàbkà. Przy okazji sprawdziç, czy pasy nie sà nadmiernie zu˝yte,
wystrz´pione lub czy nie majà przeci´ç.
Czyszczenie otworu wentylacyjnego komory akumulatora trakcyjnego
Je˝eli otwór wentylacyjny i filtr zosta∏y zablokowane przez nagromadzony kurz
a samochód wcià˝ jest u˝ywany, mo˝e dojÊç do zapchania si´ otworu wenty-
lacyjnego i filtra, doprowadzajàc do przegrzania akumulatora trakcyjnego, co
mo˝e spowodowaç zmniejszenie zasi´gu jazdy na silniku elektrycznym oraz
zwi´kszone zu˝ycie paliwa. Aby nie dopuÊciç do zbierania si´ kurzu i zatka-
nia otworu wentylacyjnego i filtra, nale˝y okresowo je oczyszczaç z nagroma-
dzonego kurzu.
Niew∏aÊciwe post´powanie mo˝e spowodowaç uszkodzenie os∏ony wlotu
powietrza otworu wentylacyjnego. Je˝eli pojawià si´ jakiekolwiek wàtpliwoÊci
dotyczàce samodzielnego czyszczenia, nale˝y skontaktowaç si´ z autoryzo-
wanà stacjà obs∏ugi Toyoty lub innym specjalistycznym warsztatem.
Cz´stotliwoÊç przeprowadzania czyszczenia otworu wentylacyjnego jest
ró˝na i zale˝y od warunków u˝ytkowania samochodu.
Je˝eli na wyÊwietlaczu wielofunkcyjnym pojawi si´ komunikat ostrze-
gawczy „Maintenance required for Traction battery cooling parts See
owner’s manual”
Je˝eli na wyÊwietlaczu wielofunkcyjnym pojawi si´ komunikat ostrzegawczy
„Maintenance required for Traction battery cooling par ts See owner’s manu-
al”, mo˝e to oznaczaç zapchanie si´ otworu wentylacyjnego komory akumu-
latora trakcyjnego lub filtra z powodu nagromadzenia kurzu. Patrz S. 515,
(Czyszczenie otworu wentylacyjnego komory akumulatora trakcyjnego).
Je˝eli samochód nadal b´dzie porusza∏ si´, gdy wyÊwietlany jest komuni-
kat ostrzegawczy „Maintenance required for Traction battery cooling par ts
See owner’s manual” akumulator trakcyjny mo˝e ulec przegrzaniu co spo-
woduje zmniejszenie zasi´gu jazdy, zwi´kszone zu˝ycie paliwa oraz mo˝e
doprowadziç do usterki. Od czasu do czasu nale˝y oczyÊciç z kurzu otwór
wentylacyjny oraz filtr.
Je˝eli po oczyszczeniu z kurzu otworu wentylacyjnego na wyÊwietlaczu
wielofunkcyjnym nadal wyÊwietlany jest komunikat ostrzegawczy „Mainte-
nance required for Traction battery cooling par ts See owner’s manual”, na-
le˝y zleciç sprawdzenie samochodu autoryzowanej stacji obs∏ugi Toyoty
lub innemu specjalistycznemu warsztatowi.
5166-1. Dba∏oÊç o samochód
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 516 (Black plate)

6-1. Dba∏oÊç o samochód517
6
Obs∏uga techniczna i konserwacja
Woda wewnàtrz samochodu
Nale˝y uwa˝aç, aby nie zachlapaç lub zalaç wodà wn´trza samochodu,
pod∏ogi, otworu wentylacyjnego akumulatora trakcyjnego lub komory ba-
ga˝nika.
Mo˝e to spowodowaç uszkodzenie lub po˝ar w obr´bie akumulatora
trakcyjnego, elementów elektrycznych itp.
Nie dopuszczaç do zamoczenia jakichkolwiek elementów sk∏adowych lub
przewodów elektrycznych w uk∏adzie poduszek powietrznych. (
S. 40)
Na skutek usterki elektrycznej mo˝e dojÊç do niespodziewanego odpa-
lenia bàdê zablokowania dzia∏ania poduszek powietrznych, w obu przy-
padkach doprowadzajàc do Êmierci lub powa˝nych obra˝eƒ cia∏a.
Wersje z ∏adowarkà bezprzewodowà:
Nie wolno doprowadziç do zalania lub zawilgocenia ∏adowarki bezprze-
wodowej (
S. 495). Niezastosowanie si´ do tego zalecenia mo˝e spo-
wodowaç, ˝e bezprzewodowa ∏adowarka b´dzie si´ nagrzewaç i mo˝e
spowodowaç poparzenia lub pora˝enie pràdem, w wyniku którego mo˝e
dojÊç do Êmierci lub powa˝nych obra˝eƒ cia∏a.
Czyszczenie i konserwacja wn´trza (g∏ównie deski rozdzielczej)
Nie nale˝y u˝ywaç wosków nab∏yszczajàcych ani preparatów czyszczàcych
ze Êrodkiem nab∏yszczajàcym. Odbijajàcy si´ w szybie czo∏owej obraz deski
rozdzielczej mo˝e zak∏óciç widocznoÊç kierowcy i doprowadziç do wypadku,
w wyniku którego mo˝e dojÊç do Êmierci lub powa˝nych obra˝eƒ cia∏a.
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 517 (Black plate)

5186-1. Dba∏oÊç o samochód
Ârodki czyszczàce
Nie wolno stosowaç nast´pujàcych typów detergentów, poniewa˝ mogà
one powodowaç odbarwienia tapicerki oraz smugi i uszkodzenia na po-
wierzchniach lakierowanych:
• Z wyjàtkiem obiç siedzeƒ: Substancje organiczne w rodzaju benzenu
i benzyny, roztwory alkaliczne lub kwasowe, preparaty barwiàce i wy-
bielajàce
• Obicia siedzeƒ: Substancje alkaliczne lub kwasowe w rodzaju rozpusz-
czalników, benzenu lub alkoholu
Nie nale˝y u˝ywaç wosków nab∏yszczajàcych ani preparatów czyszczà-
cych ze Êrodkiem nab∏yszczajàcym. Grozi to uszkodzeniem powierzchni
deski rozdzielczej lub innych lakierowanych elementów wn´trza.
Zapobieganie uszkodzeniu obiç skórzanych
W celu unikni´cia ryzyka uszkodzenia obiç skórzanych nale˝y przestrzegaç
ni˝ej wymienionych zaleceƒ:
Niezw∏ocznie usuwaç z obiç skórzanych kurz i piach.
Nie pozostawiaç zbyt d∏ugo samochodu w miejscu bezpoÊrednio nas∏onecz-
nionym. Szczególnie latem samochód powinien byç parkowany w miejscach
zacienionych.
Nie pozostawiaç na skórzanych obiciach przedmiotów wykonanych
z tworzyw sztucznych, winylu, zawierajàcych wosk lub ˝ywice, poniewa˝
w razie silniejszego rozgrzania wn´trza mogà one przywrzeç do skóry.
Woda na pod∏odze
Nie nale˝y myç pod∏ogi samochodu wodà.
Woda mo˝e dostaç si´ do elementów elektrycznych ulokowanych pod wy-
k∏adzinà i spowodowaç uszkodzenia, np. systemu audio. Ponadto mo˝e
dojÊç do korozji nadwozia.
Podczas mycia wewn´trznej powierzchni przedniej szyby (wersje
z uk∏adami bezpieczeƒstwa czynnego Toyota Safety Sense)
Nie wolno dopuÊciç do zabrudzenia obiektywu Êrodkiem czyszczàcym. Po-
nadto nie wolno dotykaç obiektywu. (
S. 299)
Mycie wewn´trznej powierzchni tylnej szyby
Nie nale˝y u˝ywaç Êrodków do mycia szyb, poniewa˝ mogà doprowadziç do
uszkodzenia usuwajàcych zaparowanie tylnej szyby nitek przewodu grzejne-
go. Szyb´ nale˝y myç delikatnie mi´kkà szmatkà zwil˝onà ciep∏à wodà.
Przecieraç szyb´ ruchami równoleg∏ymi do nitek przewodu grzejnego.
Nale˝y uwa˝aç, aby nie zarysowaç lub uszkodziç nitek przewodu grzejnego.
Mycie przednich szyb bocznych (wersje z warstwà ochronnà UV)
Do mycia przednich szyb bocznych nie nale˝y stosowaç produktów che-
micznych lub Êrodków Êciernych (np. p∏ynów do mycia szyb, detergentów,
wosku). Mogà one spowodowaç uszkodzenie warstwy ochronnej.
Podczas czyszczenia otworu wentylacyjnego komory akumulatora
trakcyjnego i filtra
Nie wolno czyÊciç otworu wentylacyjnego i filtra wodà lub innymi p∏ynami.
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 518 (Black plate)

Przeglàdy okresowe powinny byç przeprowadzane w terminach okre-
Êlonych w planie obs∏ugi okresowej.
Szczegó∏owy zakres i terminarz obs∏ugi okresowej podany jest w ksià˝ce
gwarancyjnej samochodu „Serwis i Gwarancja”.
Jakie czynnoÊci serwisowe mogà zostaç wykonane we w∏asnym za-
kresie?
Wiele punktów obs∏ugi okresowej jest ∏atwych do wykonania dla osoby
o pewnych zdolnoÊciach mechanicznych, dysponujàcej kilkoma podstawo-
wymi narz´dziami samochodowymi.
Nale˝y jednak zwróciç uwag´ na to, ˝e niektóre czynnoÊci obs∏ugowe wy-
magajà u˝ycia specjalistycznych narz´dzi oraz posiadania wysokich umie-
j´tnoÊci. Dlatego nale˝y je zlecaç wykwalifikowanym mechanikom. Nawet
gdy u˝ytkownik ma doÊwiadczenie mechaniczne, zalecane jest powierze-
nie czynnoÊci obs∏ugi okresowej autoryzowanej stacji obs∏ugi Toyoty lub
innemu specjalistycznemu warsztatowi. Autoryzowana stacja obs∏ugi
Toyoty b´dzie ponadto prowadziç rejestr wykonanych przeglàdów oraz
czynnoÊci serwisowych, pomocny na wypadek korzystania z naprawy
gwarancyjnej. W przypadku korzystania z us∏ug warsztatu nienale˝àcego
do sieci serwisowej Toyoty wskazane jest poproszenie o dokonywanie od-
powiednich zapisów przebiegu historii serwisowej tego samochodu.
6-2. Obs∏uga techniczna519
6
Obs∏uga techniczna i konserwacja
Wymagania dotyczàce obs∏ugi technicznej
Niezb´dnym warunkiem bezpiecznej i ekonomicznej eksploatacji
jest codzienna dba∏oÊç o samochód i regularnie wykonywane za-
biegi serwisowe. Poni˝ej podane sà ogólne zalecenia producenta
samochodu.
CzynnoÊci serwisowe do wykonania we w∏asnym zakresie
Przeglàdy okresowe
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 519 (Black plate)

Gdzie dokonywaç przeglàdów i napraw?
W celu utrzymania mo˝liwie najwy˝szej sprawnoÊci samochodu zalecane jest
powierzanie wszelkich napraw, przeglàdów i czynnoÊci serwisowych autoryzo-
wanej stacji obs∏ugi Toyoty lub odpowiednio przygotowanym i wyposa˝onym
specjalistom. CzynnoÊci serwisowe, przeglàdy i ewentualne naprawy wykonywa-
ne w ramach gwarancji najlepiej zlecaç autoryzowanej stacji obs∏ugi Toyoty, któ-
ra u˝yje wy∏àcznie oryginalnych cz´Êci zamiennych Toyoty. War to te˝ korzystaç
z us∏ug autoryzowanych stacji obs∏ugi Toyoty w przypadku obs∏ug serwisowych
i wszelkich napraw nieobj´tych gwarancjà producenta samochodu, poniewa˝
stacje te sà wyspecjalizowane w obs∏udze samochodów marki Toyota, a ich wy-
soce wykwalifikowani pracownicy potrafià poradziç sobie z wszelkimi problema-
mi, jakie mogà zdarzyç si´ w trakcie eksploatacji tego samochodu.
Autoryzowane stacje obs∏ugi Toyoty lub inne odpowiednio przygotowane i wy-
posa˝one specjalistyczne warsztaty ze wzgl´du na to, ˝e posiadajà du˝e do-
Êwiadczenie w obs∏udze samochodów Toyota, rzetelnie i za rozsàdnà cen´
wykonajà wszelkie niezb´dne przeglàdy i obs∏ugi okresowe tego samochodu.
Kiedy samochód wymaga naprawy?
Nale˝y zwracaç uwag´ na wszelkie zmiany w zachowaniu si´ samochodu
podczas jazdy, nietypowe dêwi´ki i inne oznaki Êwiadczàce o koniecznoÊci in-
terwencji serwisowej. Najwa˝niejsze z nich to:
Przerywana praca lub d∏awienie si´ silnika, odg∏osy dzwonienia.
Wyraêna utrata mocy.
Nietypowe odg∏osy dobiegajàce z silnika.
Âlady wycieków pod samochodem (Jednak woda kapiàca z elementów
uk∏adu klimatyzacji, który pracowa∏, jest zjawiskiem normalnym.)
Zmiana odg∏osu pracy uk∏adu wydechowego (Mo˝e to byç objawem ulatnia-
nia si´ niebezpiecznego dla zdrowia tlenku w´gla. Nale˝y wtedy jechaç
z otwar tymi oknami i natychmiast zleciç sprawdzenie uk∏adu wydechowego.)
Widoczne obni˝enie ciÊnienia w oponie, pisk ogumienia przy skr´caniu,
nierównomierne zu˝ycie bie˝nika.
Âciàganie samochodu w jednà stron´ podczas jazdy po p∏askiej, prostej
drodze.
Nietypowe odg∏osy towarzyszàce pracy elementów zawieszenia.
Spadek skutecznoÊci hamulców, „mi´kki” peda∏ hamulca zasadniczego,
zapadanie si´ peda∏u niemal do pod∏ogi, Êciàganie samochodu w jednà
stron´ podczas hamowania.
Sta∏e utrzymywanie si´ temperatury silnika powy˝ej normalnego zakresu.
(
S. 596, 655)
Zaobserwowanie jednego z powy˝szych objawów wymaga niezw∏ocznego
oddania samochodu do regulacji lub naprawy w autoryzowanej stacji obs∏ugi
Toyoty lub innym specjalistycznym warsztacie.
5206-2. Obs∏uga techniczna
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 520 (Black plate)

6-2. Obs∏uga techniczna521
6
Obs∏uga techniczna i konserwacja
Nieprzestrzeganie zasad dba∏oÊci o stan techniczny samochodu
Grozi doprowadzeniem do powa˝nej awarii samochodu, a tak˝e spowodo-
waniem wypadku, w wyniku którego mo˝e dojÊç do Êmierci lub powa˝nych
obra˝eƒ cia∏a.
Ârodki ostro˝noÊci podczas prac przy akumulatorze 12-woltowym
Bieguny akumulatora 12-woltowego, zaciski jego przewodów oraz powià-
zane z nimi elementy wyposa˝enia zawierajà potencjalnie niebezpieczne
dla zdrowia zwiàzki o∏owiu lub czysty o∏ów, o których wiadomo, ˝e powodu-
jà uszkodzenia mózgu. Po ka˝dym kontakcie z akumulatorem 12-woltowym
nale˝y umyç r´ce. (
S. 535)
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 521 (Black plate)

5226-3. CzynnoÊci serwisowe do wykonania we w∏asnym zakresie
Ârodki ostro˝noÊci podczas
wykonywania czynnoÊci serwisowych
Podczas samodzielnego wykonywania czynnoÊci serwisowych
nale˝y przestrzegaç podanych w tym rozdziale wskazówek i pro-
cedur post´powania.
Pozycja Narz´dzia i materia∏y
Poziom na∏adowa-
nia akumulatora
12-woltowego
(
S. 535)• Ciep∏a woda • Soda oczyszczona • Smar
• Standardowy klucz do nakr´tek (do zacisków akumulatora)
• Woda destylowana
Poziom oleju
w silniku
spalinowym
(
S. 529)• Oryginalny olej Toyoty „Toyota Genuine Motor Oil”
lub jego odpowiednik
• Szmatka lub r´cznik papierowy
• Lejek (tylko do dolewania oleju)
Bezpieczniki
(
S. 570)• Bezpiecznik o pràdzie znamionowym takim samym,
jak wymieniany
CiÊnienie
w ogumieniu
(
S. 555)• Manometr do pomiaru ciÊnienia opon
• èród∏o spr´˝onego powietrza Ch∏odnica
i skraplacz
(
S. 534)— Poziom p∏ynu
w uk∏adzie
ch∏odzenia
silnika/sterownika
mocy
(
S. 532)• „Toyota Super Long Life Coolant” lub podobnej jakoÊci
niskokrzepnàcy roztwór na bazie glikolu etylenowego, nie-
zawierajàcy krzemianów, amin, azotynów ani boranów,
wytwarzany z wykorzystaniem technologii wysoce trwa-
∏ych hybrydowych kwasów organicznych. P∏yn „Toyota
Super Long Life Coolant” jest gotowym do u˝ytku roztwo-
rem, zawierajàcym 50% koncentratu niskokrzepnàcego
i 50% wody dejonizowanej.
• Lejek (tylko do dolewania p∏ynu).
˚arówki
(
S. 574)• ˚arówka o takim samym oznaczeniu i mocy jak oryginalna
• Ârubokr´t z krzy˝owà koƒcówkà
• Ârubokr´t z p∏askà koƒcówkà
• Klucz
P∏yn do
spryskiwaczy
(
S. 540)• Woda lub p∏yn do spryskiwaczy zawierajàcy Êrodek przeciw
zamarzaniu (w sezonie zimowym)
• Lejek (tylko do dolewania wody lub p∏ynu do spryskiwaczy)
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 522 (Black plate)

6-3. CzynnoÊci serwisowe do wykonania we w∏asnym zakresie523
6
Obs∏uga techniczna i konserwacja
W komorze silnikowej znajdujà si´ mechanizmy, które mogà niespodziewanie
zadzia∏aç, jak równie˝ p∏yny, które mogà byç goràce, a tak˝e urzàdzenia, które
mogà byç pod napi´ciem. W celu unikni´cia Êmierci lub powa˝nych obra˝eƒ
cia∏a nale˝y przestrzegaç poni˝szych zaleceƒ.
Podczas wykonywania czynnoÊci serwisowych w komorze silnikowej
Upewniç si´, czy na wyÊwietlaczu g∏ównym nie wyÊwietla si´ komunikat
„Accessory”, „Ignition ON” lub przebieg samochodu (
S. 119, 121) i czy
lampka kontrolna stanu gotowoÊci „READY” jest wy∏àczona.
Trzymaç d∏onie, elementy odzie˝y oraz narz´dzia z dala od wentylatorów.
BezpoÊrednio po zatrzymaniu samochodu nie dotykaç silnika, sterownika
mocy, ch∏odnicy, kolektora wydechowego ani innych elementów, które
mogà byç goràce. Równie˝ oleje i p∏yny mogà byç goràce.
Nie pozostawiaç w komorze silnikowej ˝adnych ∏atwopalnych materia-
∏ów, np. papieru, szmat.
W pobli˝u elementów uk∏adu paliwowego nie wolno paliç i powodowaç
iskrzenia ani zbli˝aç si´ z otwar tym ogniem. Opary paliwa sà ∏atwopalne.
P∏yn hamulcowy jest niebezpieczny dla skóry i oczu, a tak˝e powoduje
uszkodzenia powierzchni lakierowanych. W przypadku dostania si´ p∏y-
nu do oczu lub na r´ce nale˝y je natychmiast przemyç czystà wodà.
W razie dalszego odczuwania dyskomfor tu nale˝y zg∏osiç si´ do lekarza.
Podczas wykonywania czynnoÊci serwisowych w pobli˝u wentylato-
rów elektrycznych i ch∏odnicy
Upewniç si´, ˝e przyciskiem rozruchu wybrany jest stan wy∏àczony.
Elektrycznie nap´dzane wentylatory ch∏odnicy mogà samoczynnie ruszyç,
je˝eli przyciskiem rozruchu wybrany jest stan ON, w∏àczony jest uk∏ad klima-
tyzacji i/lub temperatura p∏ynu w uk∏adzie ch∏odzenia silnika jest wysoka.
(
S. 534)
Okulary ochronne
Nale˝y zak∏adaç okulary ochronne, aby os∏oniç oczy przed rozpryskami
p∏ynów i innymi niebezpiecznymi materia∏ami.
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 523 (Black plate)

Z przodu
Z ty∏u
6-3. CzynnoÊci serwisowe do wykonania we w∏asnym zakresie527
6
Obs∏uga techniczna i konserwacja
Ustawienie podnoÊnika warsztatowego
Podczas u˝ywania podnoÊnika warsztatowego nale˝y post´po-
waç zgodnie z instrukcjà jego obs∏ugi, wykonujàc wszystkie
czynnoÊci w bezpieczny sposób.
Podczas podnoszenia samochodu nale˝y prawid∏owo ustawiç
podnoÊnik warsztatowy. Nieprawid∏owe ustawienie podnoÊnika
warsztatowego grozi uszkodzeniem samochodu i spowodowa-
niem obra˝eƒ cia∏a.
37 PRIUS OM47B56E 3/8/16 11:32 Page 527 (Black plate)