tow Lancia Delta 2009 Instrukcja obsługi (in Polish)

POZNANIESAMOCHODU99
1
Gdy funkcja jest włàczona w zestawie wskaêników podÊwie-
tlony jest napis “S”. Nacisnàç ponownie przycisk, aby
wyłàczyç funkcj∏ i przywróciç ustawienie do jazdy normal-
nej.
OSTRZEðENIE Po naciÊni∏ciu przycisku SPORT, funkcja
uaktywnia si∏ po około 5 sekundach.
OSTRZEðENIE Podczas manewrów parkowania wyma-
gajàcych dužej iloÊci skr∏tów može nastàpiç utwardzenie kie-
rownicy; jest to normalne i spowodowane interwencjà syste-
mu zabezpieczajàcego przed przegrzaniem silnika elektrycz-
nego sterujàcego układem kierowniczym, dlatego nie wy-
maga žadnej interwencji naprawczej. Po sukcesywnym uru-
chomieniu silnika układ wspomagania kierownicy powróci
do normalnego działania.Bezwzgl∏dnie zabrania si∏ wykonywania jaki-
chkolwiek interwencji po zakupieniu samocho-
du obejmujàcych kierownic∏ lub kolumn∏ kie-
rownicy (np. montaž urzàdzeƒ zapobiegajàcych przed
kradziežà), poniewaž mogà spowodowaç oprócz utraty
osiàgów systemu i gwarancji, powažne problemy bez-
pieczeƒstwa, a takže brak zgodnoÊci z homologacjà sa-
mochodu.
Przed wykonaniem jakiejkolwiek interwencji
obsługowej wyłàczyç zawsze silnik i wyjàç
kluczyk z wyłàcznika zapłonu, aktywujàc blokad∏
kierownicy, szczególnie, gdy samochód ma koła pod-
niesione nad ziemià. W przypadku, gdy nie jest to
možliwe (konieczne ustawienie kluczyka w pozycji MAR
lub uruchomienie silnika), wyjàç bezpiecznik główny za-
bezpieczajàcy elektryczny układ wspomagania kierow-
nicy.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 99

100POZNANIESAMOCHODU
DRIVING ADVISOR - DORADCA
JAZDY(Sygnalizacja przekroczenia pasa ruchu
(gdzie przewidziano)
Driving Advisor jest systemem sygnalizowania zjechania z pa-
sa ruchu, pomagajàc kierowcy w momentach rozproszenia uwa-
gi.Czujnik video, zamontowany na szybie przedniej w pobližu
lusterka wstecznego wewn∏trznego rozpoznaje linie oddzie-
lajàce pasy ruchu i pozycj∏ samochodu w stosunku do nich.
OSTRZEðENIE W przypadku koniecznoÊci wymiany szyby
przedniej w samochodzie wyposažonym w sygnalizacj∏ przek-
roczenia pasa ruchu (Driving Advisor) zaleca si∏ zwróciç do
ASO Lancia. W razie interwencji wykonanej w centrum specja-
listycznym wymiany szyb naležy zwróciç si∏ do ASO Lancia w
celu wykonania kalibracji telekamery.
FUNKCJONOWANIE
System nie włàcza si∏ po uruchomieniu silnika. System možna
włàczyç tylko poprzez naciÊni∏cie przycisku A-rys. 65 znajdujà-
cego si∏ w desce rozdzielczej. Potwierdzenie włàczenia sygnali-
zowane jest zapaleniem diody znajdujàcej si∏ w przycisku i od-
powiednim komunikatem na wyÊwietlaczu w zestawie wskaê-
ników. Po włàczeniu system uruchamia rozpoznawanie warunków
funkcjonowania, stan ten sygnalizowany jest kierowcy miganiem
DIODY umieszczonej w przycisku i miganiem ikony
ekoloru
pomaraƒczowego na wyÊwietlaczu zestawu wskaêników. Gdy
system rozpozna warunki operatywne staje si∏ aktywny. W kon-
sekwencji: gaÊnie ikona
ena wyÊwietlaczu w zestawie wskaê-
ników i zapala si∏ Êwiatłe ciàgłym dioda znajdujàca si∏ w przy-
cisku. OSTRZEðENIE W przypadku gdy nie wystàpià warunki ope-
ratywne system staje si∏ nieaktywny. System sygnalizuje to
kierowcy poprzez: pulsowaniem diody znajdujàcej si∏ w przy-
cisku i pulsowaniem ikony
ekoloru pomaraƒczowego na
wyÊwietlaczu w zestawie wskaêników.
WARUNKI OPERATYWNE AKTYWACJI
Po włàczeniu system staje si∏ aktywny wyłàcznie przy wy-
stàpieniu nast∏pujàcych warunków:
❍trzymanie przynajmniej jednej r∏ki na kierownicy;
❍pr∏dkoÊç samochodu zawarta pomi∏dzy 65 km/h i 180
km/h;
❍obecnoÊç linii oddzielajàcych pasy ruchu widocznych i
nie zniszczonych z obu stron;
❍odpowiednie warunki widocznoÊci;
❍jazda na wprost i zakr∏ty o szerokim promieniu;
❍warunek pola widzenia wystarczajàcy (bezpieczna od-
ległoÊç od samochodu poprzedzajàcego).
UAKTYWNIENIE/DEZAKTYWACJA SYSTEMU
Gdy system jest aktywny i samochód od zbliža si∏ do jednej
z linii oddzielajàcych boczne pasy ruchu, zastosowany zostaje
moment na kierownic∏, który sugeruje kierowcy kierunek
obrotu kierownicà, aby utrzymaç jazd∏ po aktualnym pasie
ruchu. W przypadku, gdy kierowca włàczy kierunkowskaz,
aby wykonaç zamierzonà zmian∏ pasa ruchu lub wyprzedziç,
system dezaktywuje si∏ chwilowo. W przypadku zamierzo-
nej zmiany pasa ruchu przez kierowc∏ bez włàczenia kie-
runkowskazu wywierana zostaje siła na kierownic∏, ostrze-
gajàca kierowc∏ o zagroženiu przekroczenia linii oddzielajà-
cej. Ježeli kierowca wykonuje nadal žàdanà zmian∏ pasa ru-
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 100

106POZNANIESAMOCHODU
SYSTEM ASR (Antislip Regulation)
Jest cz∏Êcià integralnà systemu ESP i interweniuje auto-
matycznie w przypadku rozpoznania poÊlizgu jednego lub obu
kół nap∏dowych pomagajàc kierowcy w kontroli nad samo-
chodem. Działanie systemu ASR jest szczególnie užyteczne
w nast∏pujàcych warunkach:
❍poÊlizg na zakr∏cie koła wewn∏trznego, pod wpływem
zmian dynamicznych obciàženia lub nadmiernego przy-
spieszania;
❍nadmierna moc przenoszona na koła, takže w zaležnoÊci
od warunków panujàcych na nawierzchni drogi;
❍przyspieszanie na drogach o nierównej nawierzchni,
pokrytych Êniegiem lub lodem;
❍utrata przyczepnoÊci na mokrej nawierzchni (aquapla-
ning).System MSR (regulacja nap∏du z silnika)
Jest systemem, cz∏Êcià integralnà ASR, który interweniuje
w przypadku nagłej zmiany biegu podczas redukcji zwi∏k-
szajàc moment obrotowy silnika, zapobiegajàc w ten sposób
powstaniu nadmiernego momentu przekazywanemu na koła,
które w warunkach małej przyczepnoÊci mogà spowodowaç
utrat∏ stabilnoÊci samochodu.
Włàczenie/wyłàczenie systemu ASR rys. 67
ASR włàcza si∏ automatycznie przy každym uruchomieniu
silnika i nie možna go wyłàczyç.
Podczas jazdy možna wyłàczyç i ponownie włàczyç system
ASR naciskajàc przycisk ASR OFF.
ry s . 6 7L0E0056m
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 106

POZNANIESAMOCHODU107
1
Włàczenie systemu sygnalizowane jest wyÊwietleniem ko-
munikatu na wyÊwietlaczu wielofunkcyjnym rekonfigu-
rowanym.
Wyłàczenie systemu sygnalizowane jest zapaleniem diody
w przycisku ASR OFF i wyÊwietleniem komunikatu na
wyÊwietlaczu wielofunkcyjnym rekonfigurowanym. Po
wyłàczeniu ASR podczas jazdy, przy nast∏pnym uruchomie-
niu silnika ASR włàczy si∏ automatycznie system.
Podczas jazdy po drodze pokrytej Êniegiem, z zamon-
towanymi łaƒcuchami korzystne jest wyłàczenie ASR: w ty-
ch warunkach poÊlizg kół nap∏dowych w fazie ruszania umož-
liwia uzyskanie wi∏kszego momentu nap∏dowego.
System TTC
(Samoblokujàcy elektroniczny mechanizm ró−nicowy)
JEST systemem, cz∏Êcià integralnà ASR, który interweniuje
przy wchodzeniu w zakr∏t dodajàc momentu nap∏dowego
kołu zewn∏trznemu w stosunku do zakr∏tu i hamujàc koło
wewn∏trzne.
Symuluje w ten sposób efekt samoblokujàcego mechanizmu
róžnicowego zwi∏kszajàc charakterystyk∏ sportowà samo-
chodu i ułatwiajàc pokonanie zakr∏tu.SYSTEM ABS
Jest systemem, cz∏Êcià integralnà układu hamulcowego, który
umožliwia, w jakichkolwiek warunkach przyczepnoÊci do dro-
gi i intensywnoÊci działania hamulców, zablokowaniu i w kon-
sekwencji poÊlizgowi jednego lub kilku kół, gwarantujàc w
ten sposób kontrol∏ nad samochodem takže przy hamowa-
niu gwałtownym.
Instalacj∏ kompletuje system EBD (Electronic Brake Distri-
butor), który umožliwia rozdzielenie akcji hamowania po-
mi∏dzy koła przednie i koła tylne.
OSTRZEðENIE Aby uzyskaç maksymalnà skutecznoÊç ukła-
du hamulcowego, wymagany jest przebieg dla jego ułoženia
si∏ około 500 km: podczas tego okresu zaleca si∏ nie hamowaç
gwałtownie, powtarzalnie i długo.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 107

POZNANIESAMOCHODU109
1SSYSTEM EOBD
System EOBD (European On Board Diagnosis) przeprowad-
za ciàgłà diagnostyk∏ komponentów odpowiedzialnych za
emisj∏ zanieczyszczeƒ znajdujàcych si∏ w samochodzie. Sy-
gnalizuje ponadto, poprzez zapalenie lampki
Uw zestawie
wskaêników razem z komunikatem na wyÊwietlaczu wielo-
funkcyjnym rekonfigurowanym stan tych elementów (patrz
rozdział „Lampki sygnalizacyjne w zestawie wskaêników”)
Celem systemu jest:
❍utrzymanie pod kontrolà w sprawnoÊci układu;
❍sygnalizacja zwi∏kszenia emisji zanieczyszczeƒ z powo-
du nieprawidłowego funkcjonowania samochodu;
❍sygnalizacja koniecznoÊci wymiany uszkodzonych kom-
ponentów.
Ponadto system ten dysponuje konektorem do podłàczenia
odpowiedniego przyrzàdu, który odczyta kody uszkodzeƒ za-
pami∏tanych w centralce, wraz z serià parametrów specy-
ficznych dla diagnostyki i funkcjonowania silnika.
Tà weryfikacj∏ mogà przeprowadziç uprawnione organa kon-
trolujàce ruch drogowy.
OSTRZEðENIE Po wyeliminowaniu uszkodzenia, aby
zweryfikowaç funkcjonalnoÊç układu ASO Lancia prze-
prowadzi test na stanowisku próbnym i gdy okaže si∏ to ko-
nieczne, prób∏ na drodze która može wymagaç nawet dłuž-
szego przebiegu.
Ježeli po obróceniu kluczyka w połoženie MAR,
lampka sygnalizacyjna
Unie zapali si∏ lub za-
pali si∏ podczas jazdy Êwiatłem stałym lub pul-
sujàcym razem z komunikatem na wyÊwietlaczu wie-
lofunkcyjnym rekonfigurowanym, zwróciç si∏ jak naj-
szybciej do ASO Lancia. Funkcjonowanie lampki sy-
gnalizacyjnej
Umože byç zweryfikowane przy pomocy
specjalnej aparatury przez agendy kontroli ruchu dro-
gowego. Przestrzegaç przepisów obowiàzujàcych w
kraju, w którym si∏ podróžuje.
ELEKTRYCZNE WSPOMAGANIE
KIEROWNICY“DUALDRIVE”
JEST systemem wspomagania kierownicy sterowanym elek-
trycznie, funkcjonujàcym tylko przy kluczyku w wyłàczniku
zapłonu w połoženiu MAR i uruchomionym silniku,
nazwanym “Dualdrive”, który umožliwia dostosowanie siły
koniecznej do obrotu kierownicà w zaležnoÊci od warunków
jazdy.
OSTRZEðENIE W przypadku szybkiego obrócenia kluczyka
w wyłàczniku zapłonu, kompletne funkcjonowanie wspoma-
gania kierownicy nastàpi po 1-2 sekundach.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 109

POZNANIESAMOCHODU111
1
OSTRZEðENIE Podczas manewrów parkowania wyma-
gajàcych wi∏kszej iloÊci skr∏tów, može wystàpiç utwardze-
nie kierownicy; jest to normalne, poniewaž interweniuje sy-
stem chroniàcy przed przegrzaniem silnik elektryczny ste-
rujàcy kierownicà, dlatego nie wykonywaç jakichkolwiek na-
praw. Po sukcesywnym uruchomieniu silnika układ wspo-
magania kierownicy powróci do normalnego działania.SSYSTEM T.P.M.S.
(Tyre Pressure Monitoring System)
(gdzie przewidziano)
Samochód može byç wyposažony w system monitorowania
ciÊnienia w oponach T.P.M.S. (Tyre Pressure Monitoring Sy-
stem). Ten system składa si∏ z czujników nadawczych o cz∏-
stotliwoÊci radiowej zamontowanych w každym kole na
obr∏czy wewnàtrz opony, przesyłajàcych do centralki ste-
rujàcej informacje odpowiadajàce ciÊnieniu w každej oponie.
OSTRZEþENIA PRZY UþYWANIU SYSTEMU T.P.M.S.
Sygnalizacje uszkodzenia nie zostajà zapami∏tane i dlatego
nie b∏dà wyÊwietlane po wyłàczeniu i nast∏pnym urucho-
mieniu silnika. Ježeli warunki uszkodzenia nie zniknà, cen-
tralka przeÊle do zestawu wskaêników odpowiednià sygnali-
zacj∏ dopiero po krótkim okresie jazdy samochodu.
Przed wykonaniem jakiejkolwiek interwencji
obsługowej wyłàczyç zawsze silnik i wyjàç
kluczyk z wyłàcznika zapłonu, aktywujàc blokad∏
kierownicy, szczególnie, gdy samochód ma koła pod-
niesione nad ziemià. W przypadku, gdy nie jest to
možliwe (konieczne ustawienie kluczyka w pozycji MAR
lub uruchomienie silnika), wyjàç bezpiecznik główny za-
bezpieczajàcy elektryczny układ wspomagania kierow-
nicy.
System T.P.M.S. nie jest w stanie zasygnalizowaç
nagłego obniženia ciÊnienia w oponie (na przykład
p∏kni∏cie opony). W tym przypadku zatrzymaç
samochód hamujàc ostrožnie i bez wykonywania nagłych
skr∏tów.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 111

112POZNANIESAMOCHODU
Operacje wymiany opon normalnych na opony zi-
mowe i odwrotnie wymagajà takže interwencji
ustawienia systemu T.P.M.S., które musi byç
wykonane jedynie w ASO Lancia.
System T.P.M.S. wymaga užycia wyposaženia
specyficznego. Skonsultowaç si∏ z ASO Lancii,
aby dowiedzieç si∏, czy akcesoria te sà kompaty-
bilne z systemem (koła, kołpaki kół itp). Zastosowanie
innych akcesoriów može zagroziç normalnemu funkcjo-
nowaniu systemu.
CiÊnienie w oponach može zmieniaç si∏ w za-
ležnoÊci od temperatury zewn∏trznej. System
T.P.M.S. može sygnalizowaç chwilowo niewy-
starczajàce ciÊnienie. W tym przypadku sprawdziç ciÊ-
nienie w oponach zimnych i ježeli konieczne uzupełniç
do wartoÊci wymaganych.
Ježeli samochód wyposažony jest w system
T.P.M.S., gdy opona zostanie wymontowana, na-
ležy wymieniç takže uszczelk∏ gumowà zaworu.
Zwróciç si∏ do ASO Lancia.
Ježeli samochód wyposažony jest w system
T.P.M.S. operacje zamontowania i wymontowa-
nia opon i/lub obr∏czy wymagajà przestrzegania
szczególnej ostrožnoÊci; aby uniknàç uszkodzenia lub
nieprawidłowego zamontowania czujników, wymiana
opon i/lub obr∏czy musi byç wykonana jedynie przez
obsług∏ wyspecjalizowanà. Zwróciç si∏ do ASO Lan-
cia.
Zakłócenia o cz∏stotliwoÊci radiowej szczególnie
intensywne mogà zablokowaç prawidłowe
funkcjonowanie systemu T.P.M.S. Ten warunek
sygnalizowany jest kierowcy poprzez zapalenie lampki
lub symbolu w zestawie wskaêników razem z komu-
nikatem na wyÊwietlaczu. Ta sygnalizacja ustaje auto-
matycznie gdy tylko zaburzenia o cz∏stotliwoÊci radiowej
przestanà zakłócaç system.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 112

POZNANIESAMOCHODU117
1
OSTRZEðENIE montaž urzàdzeƒ, które wymagajà mody-
fikacji charakterystyk samochodu može spowodowaç wyco-
fanie homologacji przez odpowiedni urzàd i ewentualnà utrat∏
gwarancji z powodu defektów wykonania w/w modyfikacji
lub poÊrednie lub bezpoÊrednie jej cofni∏cie.
Fiat Group Automobiles S.p.A. nie ponosi odpowiedzialnoÊ-
ci za uszkodzenia spowodowane instalacjà akcesoriów nie do-
starczonych lub nie zarekomendowanych przez Fiat Group
Automobiles S.p.A. i instalacjà niezgodnà z wymaganiami do-
stawcy.NADAJNIKI RADIOFONICZNE I TELEFONY
KOMÓRKOWE
Aparaty radionadawcze (telefony komórkowe, CB i podob-
ne) nie mogà byç užywane wewnàtrz samochodu, ježeli nie
majà zamontowanej oddzielnej anteny na zewnàtrz samo-
chodu.
OSTRZEðENIE Užywanie tych urzàdzeƒ w samochodzie (bez
anteny zewn∏trznej) može spowodowaç, poza potencjalnym
zagroženiem dla zdrowia pasažerów, niewłaÊciwe funkcjo-
nowanie systemów elektronicznych znajdujàcych si∏ w sa-
mochodzie, jak i zagraža bezpieczeƒstwu samochodu.
Ponadto skutecznoÊç nadawania i odbioru przez te aparaty
može byç zakłócana efektem ekranowania przez nadwozie sa-
mochodu.
Dlatego odnoÊnie užycia telefonów komórkowych (GSM,
GPRS, UMTS) posiadajàcych oficjalnà homologacj∏ CE, za-
leca si∏ przeczytaç dokładnie instrukcj∏ dostarczonà przez
producenta telefonu komórkowego.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 117

POZNANIESAMOCHODU119
1
NAPEŁNIANIE KOMPLETNE ZBIORNIKA
Aby zagwarantowaç kompletne napełnienie zbiornika paliwa,
wykonaç dwie operacje dopełniania po pierwszym zatrza-
sku pistoletu dystrybutora. Unikaç dalszych operacji dopeł-
niania, które mogà spowodowaç nieprawidłowe dizłanie sy-
stemu zasilania.
Dla samochodów na olej nap∏dowy užywaç tylko
oleju nap∏dowego autoryzowanego, zgodnego ze
specyfikacjà europejskà EN590. Užywanie inny-
ch produktów lub mieszanek može nieodwracalnie
uszkodziç silnik z konsekwencjà utraty gwarancji. W ra-
zie zatankowania przypadkowo innego paliwa nie uru-
chamiaç silnika, ale opróžniç zbiornik paliwa. Gdyby sil-
nik został uruchomiony nawet na krótki okres czasu, ko-
nieczne jest, poza opróžnieniem zbiornika paliwa,
opróžnienie całego układu zasilania paliwem.KOREK WLEWU PALIWA ry s . 7 0
Korek B wyposažony jest link∏ C, która mocuje go do pokrywy
A chroniàc przed zgubieniem.
Odkr∏ciç korek B.Hermetyczne zamkni∏cie može spowodowaç
lekki wzrost ciÊnienia w zbiorniku. Ewentualny szum od-
powietrzania podczas odkr∏cania korka jest zjawiskiem nor-
malnym. Podczas tankowania, umieÊciç korek w zaczepie znaj-
dujàcym si∏ wewnàtrz pokrywy jak pokazano na rysunku.
ry s . 7 0L0E0060m
Nie zbližaç si∏ do wlewu paliwa z otwartym
ogniem lub zapalonym papierosem: niebezpiec-
zeƒstwo požaru. Nie zbližaç twarzy do wlewu pa-
liwa, aby nie wdychaç szkodliwych par paliwa.
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 119

120POZNANIESAMOCHODU
OCHRONAÂRODOWISKA
Zastosowanymi urzàdzeniami dla zmniejszenia emisji za-
nieczyszczeƒ z silników benzynowych sà:
❍katalizator trójfunkcyjny;
❍sondy Lambda;
❍układ zapobiegajàcy przed ulatnianiem si∏ par paliwa.
Nie uruchamiaç silnika, nawet dla próby, przy jednej lub kilku
Êwiecach zapłonowych wykr∏conych.
Zastosowanymi urzàdzeniami dla zmniejszenia emisji za-
nieczyszczeƒ z silników nap∏dzanych olejem nap∏dowym sà:
❍katalizator utleniajàcy;
❍układ recyrkulacji spalin (E.G.R.).
❍filtr czàstek stałych (DPF) (gdzie przewidziano).
Podczas normalnego działania katalizator osiàga
bardzo wysokie temperatury. W zwiàzku z tym,
nie parkowaç samochodu na łatwopalnym podłožu
(trawa, suche liÊcie, igły sosnowe itp.): niebezpieczeƒstwo
požaru.
FILTR CZÑSTEK STAŁYCH DPF
(DIESEL PARTICULATE FILTER) (gdzie przewidziano)
Diesel Particulate Filter jest filtrem mechanicznym, umie-
szczonym w układzie wydechowym, który wyłapuje fizycz-
nie czàsteczki w∏gla znajdujàce si∏ w spalinach silników die-
sel. Zastosowanie filtra stało si∏ konieczne dla wyelimi-
nowania prawie całkowicie czàsteczek w∏gla zgodnie z ak-
tualnymi/ przyszłymi normami legislacyjnymi. Podczas nor-
malnego užywania samochodu, centralka kontroli silnika reje-
struje szereg danych zwiàzanych z jego užyciem (okres užy-
cia, typ trasy, osiàgni∏te temperatury itp.) i okreÊla iloÊç czà-
steczek zakumulowanych w filtrze.
Poniewaž filtr akumuluje czàstki w∏gla musi byç okresowo
regenerowany (czyszczony) poprzez spalenie czàsteczek w∏-
gla. Procedura regeneracji zarzàdzana jest automatycznie pr-
zez centralk∏ kontroli silnika w zaležnoÊci od stanu akumu-
lacji czàsteczek w filtrze i warunków užywania samochodu
Podczas regeneracji možliwe jest wystàpienie nast∏pujàcy-
ch zjawisk: ograniczony wzrost obrotów biegu jałowego,
aktywacja elektrowentylatora, ograniczony wzrost dymienia,
wysoka temperatura spalin. Te sytuacje nie powinny byç in-
terpretowane jako uszkodzenia i nie wpływajà na zachowa-
nie si∏ samochodu i na Êrodowisko. W przypadku ukazania
si∏ odpowiedniego komunikatu odnieÊç si∏ do rozdziału
„Lampki sygnalizacyjne w zestawie wskaêników”
001-120 Delta 2ed PL 23-09-2008 9:28 Pagina 120